Dành cho bác sĩ, Ca lâm sàng, Thư viện lâm sàng

CASE 577: ĐIỀU TRỊ NANG ỐNG GIÁP LƯỠI TÁI PHÁT BẰNG PHƯƠNG PHÁP TIÊM CỒN (ETHANOL SCLEROTHERAPY)

Đăng vào bởi admin

Chuyên môn: BS. Lê Lý Trọng Hưng
Biên soạn: BS. Nguyễn Lan Thư

Nang ống giáp lưỡi tái phát sau phẫu thuật là tình trạng có thể gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ và sinh hoạt của người bệnh. Trong một số trường hợp được lựa chọn phù hợp, tiêm cồn xơ hóa dưới hướng dẫn siêu âm có thể là phương pháp điều trị ít xâm lấn thay thế cho phẫu thuật lại.

CASE 577 ghi nhận trường hợp bệnh nhân nam 37 tuổi bị nang ống giáp lưỡi tái phát sau phẫu thuật 6 tháng. Người bệnh được điều trị bằng phương pháp tiêm cồn (Ethanol Sclerotherapy), với kết quả nang xơ hóa, teo nhỏ và khối phình vùng dưới cằm biến mất.

1. Hành chính và Bệnh sử

  • Họ và tên bệnh nhân: Nam, 37 tuổi.
  • Lý do đến khám: Phát hiện khối phình vùng dưới cằm, gây vướng víu và mất thẩm mỹ.
  • Tiền sử: Bệnh nhân đã từng phẫu thuật cắt nang ống giáp lưỡi tại Bệnh viện KHÁC cách đây 6 tháng. Tuy nhiên, tổn thương bị tái phát, xuất hiện khối phình trở lại tại vị trí cũ. Người bệnh đến cơ sở chuyên khoa để tìm kiếm giải pháp điều trị ít xâm lấn, từ chối phẫu thuật lại và mong muốn thực hiện thủ thuật tiêm cồn.

2. Thăm khám và Cận lâm sàng

2.1. Khám lâm sàng

  • Vùng dưới cằm ghi nhận một vết sẹo mổ cũ nằm ngang (do phẫu thuật lần trước).
  • Sờ thấy khối phình vùng dưới cằm, kích thước khoảng vừa, mật độ căng mềm, di động theo nhịp nuốt, không đau, không đỏ da.

2.2. Siêu âm vùng cổ (Hình ảnh học)

  • Tuyến giáp: To, bờ gồ ghề, echo kém, không đồng nhất, tăng sinh mạch máu nhiều.
  • Tổn thương vùng dưới cằm: Xuất hiện cấu trúc dạng bọc, echo kém, kích thước khoảng 53x38x15 mm, thể tích V=15ML, giới hạn rõ, bên trong không tăng sinh mạch máu. Hình ảnh này phù hợp với nang ống giáp lưỡi tái phát sau phẫu thuật.
  • Thùy tháp, tuyến mang tai, tuyến dưới hàm hai bên: Chưa ghi nhận bất thường.
  • Hạch cổ hai bên và quanh khí quản: Chưa ghi nhận hạch bệnh lý.

3. Quá trình Điều trị và Tiến triển

3.1. Chỉ định điều trị

Do bệnh nhân bị tái phát sau phẫu thuật truyền thống và có nguyện vọng điều trị bảo tồn, không muốn mổ lại, ê-kíp y bác sĩ đã chỉ định thực hiện thủ thuật tiêm cồn tuyệt đối (Ethanol Sclerotherapy) dưới hướng dẫn của siêu âm.

3.2. Diễn biến điều trị

Tiến hành chọc hút dịch nang giải áp kết hợp bơm rửa và tiêm cồn (Ethanol) vào khoang nang để gây xơ hóa lớp biểu mô chế tiết của nang ống giáp lưỡi.

3.3. Kết quả điều trị

Sau liệu trình tiêm cồn, nang ống giáp lưỡi xơ hóa hoàn toàn, teo nhỏ dần, khối phình vùng dưới cằm biến mất, không ghi nhận biến chứng viêm tấy hay tổn thương dây thần kinh xung quanh. Bệnh nhân khỏi hoàn toàn.

 

4. Bàn luận và Phân tích Chuyên sâu

4.1. Thách thức trong điều trị nang ống giáp lưỡi tái phát

Nang ống giáp lưỡi (Thyroglossal Duct Cyst – TGDC) là dị tật bẩm sinh vùng cổ thường gặp nhất. Phương pháp điều trị chuẩn vàng là phẫu thuật Sistrunk (cắt bỏ thân xương móng và đường rò kéo dài đến gốc lưỡi) nhằm triệt căn nguyên nhân. Tuy nhiên, tỷ lệ tái phát sau phẫu thuật vẫn có thể xảy ra (khoảng 3-10%) do sót các nhánh ống giáp lưỡi quanh xương móng.

Khi tái phát, phẫu thuật lại lần hai thường khó khăn hơn rất nhiều do hiện tượng xơ dính mô sẹo cũ, nguy cơ tổn thương thần kinh hạ thiệt hoặc nhánh thần kinh thanh quản cao.

4.2. Vai trò của phương pháp tiêm cồn (Ethanol Sclerotherapy)

  • Cơ chế: Cồn tuyệt đối khi được tiêm vào lòng nang sau khi hút cạn dịch sẽ gây hoại tử đông tế bào biểu mô lót trong thành nang, kích thích phản ứng xơ hóa, làm xẹp và tiêu biến vách nang mà không cần can thiệp dao kéo.
  • Ưu điểm vượt trội:
    • Là giải pháp cứu cánh tuyệt vời cho các trường hợp tái phát sau mổ hoặc bệnh nhân từ chối phẫu thuật vì sợ sẹo xấu.
    • Bảo tồn hoàn toàn cấu trúc giải phẫu vùng cổ, thời gian thực hiện nhanh, không tốn thời gian nghỉ dưỡng.
    • Tránh được các nguy cơ biến chứng nặng của phẫu thuật lần hai như tổn thương mạch máu lớn, dây thần kinh vận động vùng cổ hoặc nhiễm trùng vết mổ cũ.

5. Bài học rút ra từ ca lâm sàng

5.1. Lựa chọn phương pháp ít xâm lấn khi tái phát

Tiêm cồn xơ hóa dưới hướng dẫn siêu âm là một lựa chọn thay thế hiệu quả, an toàn và ít xâm lấn đối với nang ống giáp lưỡi tái phát sau phẫu thuật, giúp người bệnh tránh được một cuộc đại phẫu lần hai phức tạp.

5.2. Vai trò định hướng của siêu âm

Siêu âm đóng vai trò “mắt thần” giúp xác định chính xác kích thước, thể tích nang, định hướng đường kim chọc hút và kiểm soát quá trình bơm tiêm cồn an toàn, tránh tổn thương các cấu trúc mạch máu và tuyến giáp lân cận.

6. Danh mục Tài liệu tham khảo

  1. Patel, S. et al. (2014). Management of thyroglossal duct cysts: A systematic review. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 78(2), 177-182.
  2. Kim, SM. et al. (2017). Ethanol ablation as a treatment alternative for recurrent thyroglossal duct cysts. Head & Neck, 39(4), 756-760.
  3. Robbins, S. L., & Cotran, R. S. Pathologic Basis of Disease. 9th Edition, Elsevier.

Xem thêm: Case 215 – Nang Giáp Lưỡi

admin