Dành cho bệnh nhân
Lạc nội mạc tử cung: Triệu chứng, nguyên nhân và điều trị
Lạc nội mạc tử cung là một bệnh lý phụ khoa thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Tình trạng này có thể gây đau bụng kinh dữ dội, đau vùng chậu kéo dài, đau khi quan hệ và ảnh hưởng đến khả năng mang thai. Điều đáng lưu ý là triệu chứng của bệnh không phải lúc nào cũng rõ ràng. Một số phụ nữ chỉ phát hiện lạc nội mạc tử cung khi đi khám vì đau vùng chậu hoặc gặp khó khăn trong việc mang thai. Vậy lạc nội mạc tử cung là gì, dấu hiệu nhận biết như thế nào và hiện nay bệnh được điều trị ra sao? Hãy cùng Viện Giáp Vú Gan tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Lạc nội mạc tử cung là gì?
Lạc nội mạc tử cung là tình trạng các mô tương tự lớp niêm mạc bên trong tử cung xuất hiện ở những vị trí bên ngoài buồng tử cung. Các mô này có thể xuất hiện tại buồng trứng, vòi trứng, phúc mạc vùng chậu hoặc những vị trí khác. Dưới tác động của hormone trong chu kỳ kinh nguyệt, chúng cũng có thể phát triển và gây phản ứng viêm tại khu vực xung quanh.
Theo thời gian, tình trạng viêm có thể dẫn đến hình thành mô sẹo, dính vùng chậu hoặc nang lạc nội mạc tử cung ở buồng trứng. Mức độ bệnh ở mỗi người không giống nhau. Có trường hợp tổn thương nhỏ nhưng triệu chứng đau rất rõ, trong khi một số người có tổn thương rộng nhưng biểu hiện tương đối ít.
Lạc nội mạc tử cung là tình trạng mô tương tự niêm mạc tử cung phát triển bên ngoài buồng tử cung.
Nguyên nhân gây lạc nội mạc tử cung
Cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây lạc nội mạc tử cung vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Các nhà nghiên cứu đưa ra nhiều cơ chế có thể liên quan đến sự hình thành bệnh, trong đó có:
Kinh nguyệt trào ngược
Một phần máu kinh chứa các tế bào nội mạc tử cung có thể đi ngược qua vòi trứng vào khoang chậu thay vì được đào thải hoàn toàn ra ngoài. Đây là một trong những giả thuyết được nghiên cứu nhiều, tuy nhiên không phải tất cả phụ nữ có kinh nguyệt trào ngược đều phát triển bệnh.
Một số cơ chế được cho là có liên quan đến sự hình thành lạc nội mạc tử cung, trong đó có hiện tượng kinh nguyệt trào ngược.
Yếu tố miễn dịch
Những bất thường trong đáp ứng miễn dịch có thể khiến các mô tương tự nội mạc tử cung tồn tại và phát triển ở những vị trí bất thường.
Yếu tố di truyền
Phụ nữ có người thân mắc bệnh có thể có nguy cơ cao hơn. Điều này cho thấy yếu tố di truyền có thể đóng một vai trò nhất định.
Ảnh hưởng của hormone
Sự phát triển của mô lạc nội mạc có liên quan mật thiết đến estrogen và các hormone sinh dục nữ. Vì vậy, bệnh thường gặp trong giai đoạn phụ nữ còn kinh nguyệt.
Triệu chứng lạc nội mạc tử cung thường gặp
Triệu chứng lạc nội mạc tử cung có thể khác nhau tùy vị trí và mức độ tổn thương.
Một số biểu hiện thường gặp gồm:
1. Đau bụng kinh dữ dội
Đau bụng kinh là triệu chứng phổ biến. Cơn đau có thể xuất hiện trước kỳ kinh, kéo dài trong những ngày hành kinh và ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc công việc.
Nếu tình trạng đau ngày càng tăng theo thời gian hoặc mức độ đau vượt xa những lần hành kinh thông thường, phụ nữ nên đi khám để tìm nguyên nhân.
2. Đau vùng chậu kéo dài
Không chỉ đau trong kỳ kinh, một số người có thể cảm thấy đau âm ỉ hoặc đau từng đợt ở vùng bụng dưới và vùng chậu.
Cơn đau có thể kéo dài nhiều ngày hoặc tái diễn theo chu kỳ.
3. Đau khi quan hệ tình dục
Tổn thương lạc nội mạc ở vùng chậu có thể khiến người bệnh cảm thấy đau khi quan hệ, đặc biệt với những trường hợp tổn thương nằm ở vị trí sâu.
4. Đau khi đi đại tiện hoặc tiểu tiện
Nếu tổn thương liên quan đến khu vực gần ruột hoặc bàng quang, người bệnh có thể xuất hiện đau khi đi tiêu hoặc đi tiểu, đặc biệt trong thời gian hành kinh.
5. Kinh nguyệt bất thường
Một số phụ nữ có thể gặp tình trạng ra máu kinh nhiều hoặc chảy máu giữa các kỳ kinh.
Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu cho lạc nội mạc tử cung và có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý phụ khoa khác.
6. Khó mang thai
Lạc nội mạc tử cung và vô sinh có mối liên quan ở một số phụ nữ. Bệnh có thể ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng, vòi trứng và môi trường vùng chậu, từ đó gây khó khăn cho quá trình thụ thai.
Lạc nội mạc tử cung có nguy hiểm không?
Lạc nội mạc tử cung thường không phải là bệnh lý cấp cứu, nhưng nếu không được phát hiện và kiểm soát phù hợp, bệnh có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.
Một số vấn đề có thể gặp gồm:
- Đau vùng chậu kéo dài hoặc tái diễn.
- Đau bụng kinh ảnh hưởng đến sinh hoạt.
- Đau khi quan hệ.
- Hình thành nang lạc nội mạc tại buồng trứng.
- Dính vùng chậu.
- Khó khăn trong việc mang thai ở một số trường hợp.
Mức độ ảnh hưởng không thể chỉ đánh giá dựa vào kích thước tổn thương. Bác sĩ thường cần kết hợp triệu chứng, thăm khám và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh để đánh giá toàn diện.
Lạc nội mạc tử cung được chẩn đoán như thế nào?
Khi nghi ngờ bệnh, bác sĩ có thể khai thác các triệu chứng liên quan đến chu kỳ kinh, tiền sử bệnh và tiến hành thăm khám phụ khoa.
Siêu âm
Siêu âm phụ khoa, đặc biệt siêu âm qua đường âm đạo khi phù hợp, có thể hỗ trợ phát hiện một số biểu hiện của lạc nội mạc tử cung, chẳng hạn như nang lạc nội mạc ở buồng trứng. Tuy nhiên, không phải tất cả tổn thương đều có thể được phát hiện rõ trên siêu âm.
Bác sĩ có thể kết hợp triệu chứng, thăm khám và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh để đánh giá lạc nội mạc tử cung.
Cộng hưởng từ MRI
Trong một số trường hợp, MRI vùng chậu có thể được chỉ định để đánh giá tổn thương sâu hoặc xác định phạm vi bệnh trước khi lên kế hoạch điều trị.
Nội soi ổ bụng
Nội soi ổ bụng từng được xem là phương pháp quan trọng để xác định tổn thương. Hiện nay, việc chỉ định nội soi phụ thuộc vào tình trạng cụ thể, triệu chứng và kế hoạch điều trị của từng người bệnh.
Điều trị lạc nội mạc tử cung như thế nào?
Không có một phương pháp điều trị duy nhất phù hợp với tất cả người bệnh.
Bác sĩ có thể lựa chọn phương án dựa trên:
- Tuổi.
- Mức độ đau.
- Vị trí và mức độ tổn thương.
- Tình trạng buồng trứng.
- Mong muốn sinh con.
- Các phương pháp điều trị đã sử dụng trước đó.
Điều trị bằng thuốc
Thuốc giảm đau có thể được sử dụng để kiểm soát triệu chứng.
Ngoài ra, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp điều trị nội tiết nhằm kiểm soát hoạt động của mô lạc nội mạc và giảm triệu chứng.
Việc sử dụng thuốc cần được cá thể hóa, đặc biệt ở phụ nữ đang mong muốn mang thai.
Phẫu thuật
Phẫu thuật có thể được cân nhắc trong một số trường hợp, chẳng hạn khi người bệnh có tổn thương gây đau đáng kể, nang lạc nội mạc buồng trứng hoặc bệnh ảnh hưởng đến cơ quan lân cận.
Mục tiêu của phẫu thuật thường là loại bỏ tổn thương và giải phóng tình trạng dính khi cần thiết, đồng thời cố gắng bảo tồn chức năng sinh sản nếu người bệnh có nhu cầu.
Lạc nội mạc tử cung có chữa khỏi hoàn toàn không?
Hiện nay, lạc nội mạc tử cung được xem là bệnh lý có thể kiểm soát nhưng có khả năng tái phát.
Mục tiêu điều trị thường tập trung vào:
- Giảm đau.
- Kiểm soát tổn thương.
- Hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
- Bảo tồn khả năng sinh sản khi phù hợp.
- Theo dõi và xử trí tái phát nếu xảy ra.
Vì vậy, người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi phương pháp điều trị chỉ vì triệu chứng đã giảm.
Lạc nội mạc tử cung có ảnh hưởng đến khả năng mang thai không?
Có thể.
Một số phụ nữ mắc bệnh vẫn có thể mang thai tự nhiên, trong khi những trường hợp khác có thể gặp khó khăn hơn trong quá trình thụ thai.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Tuổi.
- Dự trữ buồng trứng.
- Tình trạng vòi trứng.
- Mức độ tổn thương.
- Tình trạng dính vùng chậu.
- Các yếu tố sinh sản khác của cả hai vợ chồng.
Nếu đang mong muốn có con nhưng đã cố gắng một thời gian mà chưa mang thai, phụ nữ có tiền sử hoặc triệu chứng nghi ngờ lạc nội mạc tử cung nên được bác sĩ sản phụ khoa hoặc chuyên gia hỗ trợ sinh sản đánh giá.
Lạc nội mạc tử cung có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai ở một số phụ nữ, tùy vị trí và mức độ tổn thương.
Khi nào nên đi khám?
Phụ nữ nên cân nhắc thăm khám nếu có một hoặc nhiều biểu hiện:
- Đau bụng kinh ngày càng dữ dội.
- Đau vùng chậu kéo dài.
- Đau khi quan hệ.
- Đau khi đi tiêu hoặc đi tiểu trong kỳ kinh.
- Kinh nguyệt ra nhiều hoặc bất thường.
- Khó mang thai.
- Các triệu chứng đau ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt hằng ngày.
Đặc biệt, không nên mặc định rằng đau bụng kinh dữ dội là tình trạng “bình thường của phụ nữ”. Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng theo dõi, điều trị phù hợp.
Lạc nội mạc tử cung có thể biểu hiện bằng đau bụng kinh dữ dội, đau vùng chậu, đau khi quan hệ, rối loạn kinh nguyệt hoặc khó mang thai. Tuy nhiên, triệu chứng ở mỗi người rất khác nhau và không thể chỉ dựa vào mức độ đau để xác định bệnh.
Nếu các triệu chứng phụ khoa kéo dài hoặc ngày càng ảnh hưởng đến cuộc sống, phụ nữ nên chủ động thăm khám để được đánh giá nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Không nên tự chẩn đoán hoặc tự sử dụng thuốc điều trị nội tiết khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
