Bệnh trĩ hình thành do sự giãn quá mức của đám rối tĩnh mạch vùng hậu môn – trực tràng kèm biến đổi cấu trúc mô đệm nâng đỡ, gây đi cầu ra máu đỏ tươi, sa búi trĩ, đau rát hoặc tiết dịch ẩm ướt. Trên thực tế, tâm lý e ngại khiến nhiều người trì hoãn thăm khám, làm bệnh tiến triển nặng hoặc bỏ sót các tổn thương tiêu hóa dưới có biểu hiện tương đồng.
Hiểu rõ quy trình khám bệnh trĩ giúp người bệnh chủ động chuẩn bị trước khi đến cơ sở y tế và phối hợp hiệu quả với bác sĩ. Tại Viện Giáp Vú Gan, quy trình tiếp nhận, chẩn đoán và tư vấn điều trị được chuẩn hóa theo hướng khoa học, bảo mật thông tin và cá thể hóa theo từng giai đoạn bệnh.
Lưu ý phân loại trĩ ngoại: Hệ thống phân độ từ độ I đến độ IV chỉ áp dụng cho trĩ nội. Đối với trĩ ngoại (búi trĩ hình thành phía dưới đường lược, nằm ngay rìa hậu môn), bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên kích thước, mức độ khó chịu và biến chứng như huyết khối tắc mạch hay viêm phù nề để quyết định điều trị nội khoa hay can thiệp phù hợp.
1. Chuẩn bị trước khi đi khám bệnh trĩ
Chuẩn bị tốt ngay tại nhà giúp buổi thăm khám diễn ra thuận lợi, chính xác và giảm cảm giác căng thẳng.- Vệ sinh vùng hậu môn nhẹ nhàng: Rửa sạch hậu môn bằng nước ấm, thấm khô bằng khăn mềm; tránh dùng dung dịch tẩy rửa.
- Lưu ý ăn uống và làm sạch trực tràng: Khám thường và soi trực tràng đoạn thấp không cần nhịn ăn (có thể thụt tháo tại chỗ trước soi). Chỉ nhịn ăn, uống thuốc xổ khi có chỉ định xét nghiệm máu hoặc soi toàn bộ đại tràng.
- Ghi nhớ diễn tiến triệu chứng: Ghi nhớ thời điểm phát bệnh, tần suất chảy máu và mức độ sa búi trĩ.
- Mang theo hồ sơ y tế cũ: Mang theo kết quả khám cũ và đơn thuốc đang dùng (đặc biệt là thuốc chống đông máu).
Chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi đi khám giúp quá trình thăm khám, tư vấn cùng bác sĩ diễn ra thuận lợi và chính xác hơn.
2. Tiếp nhận và khai thác bệnh sử ban đầu
Tại Viện Giáp Vú Gan, người bệnh được hướng dẫn đăng ký thông tin, kiểm tra sinh hiệu cơ bản và sàng lọc triệu chứng ban đầu trong không gian đảm bảo tính riêng tư. Sau đó, bác sĩ sẽ khai thác chi tiết bệnh sử gồm: đặc điểm đi cầu ra máu, mức độ đau, tình trạng táo bón hoặc tiêu chảy mạn tính, đặc thù nghề nghiệp (ngồi lâu, đứng lâu, mang vác nặng), tiền sử sản khoa cũng như các bệnh lý nền đi kèm. Bước hỏi bệnh kỹ lưỡng giúp định hướng chính xác cho phần thăm khám thực thể.3. Thăm khám lâm sàng vùng hậu môn – trực tràng
Thăm khám lâm sàng cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp tổn thương tại chỗ. Bác sĩ luôn giải thích rõ tư thế khám và thao tác thực hiện để người bệnh yên tâm hợp tác.- Quan sát bên ngoài hậu môn: Kiểm tra vùng da quanh hậu môn nhằm nhận diện búi trĩ ngoại, búi trĩ nội sa ra ngoài, tình trạng phù nề, huyết khối tắc mạch gây sưng đau cấp tính, nứt kẽ hậu môn, rò hậu môn hoặc dấu hiệu viêm nhiễm.
- Thăm khám hậu môn – trực tràng bằng tay: Khi có chỉ định và mức độ đau cho phép, bác sĩ dùng găng tay y tế cùng chất bôi trơn chuyên dụng để đánh giá trương lực cơ thắt hậu môn, bề mặt niêm mạc và phát hiện các khối bất thường ở ống hậu môn – đoạn thấp trực tràng.
4. Chỉ định cận lâm sàng hỗ trợ chẩn đoán
Đi cầu ra máu hoặc đau rát hậu môn không phải lúc nào cũng chỉ do bệnh trĩ. Bác sĩ có thể chỉ định thêm các kỹ thuật cận lâm sàng để chẩn đoán xác định và phân biệt với nứt kẽ hậu môn, polyp trực tràng, viêm loét niêm mạc hay tổn thương ác tính đường tiêu hóa dưới.- Nội soi hậu môn – trực tràng: Giúp quan sát trực tiếp niêm mạc bên trong ống hậu môn và trực tràng, xác định chính xác vị trí, kích thước, số lượng búi trĩ nội cũng như các tổn thương đi kèm.
- Siêu âm vùng hậu môn – trực tràng: Hỗ trợ đánh giá cấu trúc thành ống hậu môn và mô xung quanh, hữu ích khi nghi ngờ biến chứng như áp xe quanh hậu môn hoặc đường rò sâu.
- Xét nghiệm máu và xét nghiệm hỗ trợ: Công thức máu giúp kiểm tra tình trạng thiếu máu mạn tính do chảy máu kéo dài hoặc dấu hiệu nhiễm trùng; xét nghiệm đông máu cần thiết trước khi can thiệp thủ thuật hoặc phẫu thuật.
Xét nghiệm máu giúp đánh giá mức độ thiếu máu ở người bệnh trĩ và đảm bảo an toàn khi làm thủ thuật.
5. Đánh giá mức độ và tư vấn phác đồ điều trị
Từ kết quả thăm khám và cận lâm sàng, bác sĩ phân loại thể bệnh (trĩ nội, trĩ ngoại, trĩ hỗn hợp) và đánh giá mức độ để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.| Mức độ / Tình trạng | Đặc điểm lâm sàng thường gặp | Hướng tiếp cận điều trị thường áp dụng |
| Trĩ nội độ I | Chảy máu khi đi cầu, búi trĩ nằm trong ống hậu môn, chưa sa ra ngoài | Điều chỉnh lối sống, tăng chất xơ, uống đủ nước và dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ |
| Trĩ nội độ II | Búi trĩ sa ra ngoài khi rặn đi cầu và tự co lên sau đại tiện | Điều trị nội khoa kết hợp kiểm soát táo bón; cân nhắc thủ thuật khi cần thiết |
| Trĩ nội độ III | Búi trĩ sa ra ngoài khi đi cầu hoặc gắng sức, phải dùng tay đẩy mới co vào | Tùy triệu chứng và đáp ứng điều trị, bác sĩ tư vấn can thiệp thủ thuật hoặc phẫu thuật |
| Trĩ nội độ IV / Biến chứng | Búi trĩ sa thường trực không đẩy vào được, hoặc có huyết khối, sa nghẹt, chảy máu nhiều | Đánh giá chuyên sâu để chỉ định phẫu thuật hoặc xử trí biến chứng kịp thời |
Điều trị nội khoa và thay đổi lối sống
Với trường hợp nhẹ hoặc giai đoạn sớm, điều trị bảo tồn là ưu tiên hàng đầu. Bác sĩ có thể kê đơn thuốc trợ tĩnh mạch, thuốc giảm đau – chống viêm hoặc thuốc đặt/bôi tại chỗ tùy triệu chứng, kết hợp hướng dẫn chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước và tránh rặn mạnh. Người bệnh cần tuân thủ đúng đơn thuốc, không tự ý kéo dài hoặc đổi thuốc khi chưa tái khám.Can thiệp thủ thuật và phẫu thuật
Khi bệnh ở giai đoạn nặng, tái phát nhiều lần, kém đáp ứng với điều trị nội khoa hoặc xuất hiện biến chứng, bác sĩ sẽ tư vấn các phương pháp can thiệp ít xâm lấn hoặc phẫu thuật cắt trĩ phù hợp nhằm loại bỏ tổn thương và hạn chế tái phát.6. Chăm sóc sau khám và sau điều trị bệnh trĩ
Chăm sóc đúng cách sau thăm khám hoặc can thiệp đóng vai trò quan trọng giúp phục hồi nhanh và phòng ngừa tái phát.- Vệ sinh hậu môn đúng cách: Rửa nhẹ bằng nước ấm sau mỗi lần đi cầu, dùng khăn mềm thấm khô thay vì giấy vệ sinh khô ráp. Nếu vừa trải qua thủ thuật hoặc phẫu thuật, thực hiện ngâm nước ấm theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.
- Duy trì chế độ ăn mềm phân: Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, uống đủ nước mỗi ngày (tối thiểu 2 – 2.5 lít/ngày) và hạn chế rượu bia, đồ cay nóng.
- Điều chỉnh thói quen sinh hoạt: Đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu, không ngồi lâu trên bồn cầu, vận động nhẹ nhàng hằng ngày; kiêng mang vác nặng và tái khám đúng hẹn sau can thiệp.
Giải đáp thắc mắc thường gặp
- Khám bệnh trĩ có cần nhịn ăn trước không? Thăm khám lâm sàng và soi ống hậu môn – trực tràng đoạn thấp cơ bản không bắt buộc nhịn ăn. Tuy nhiên, nếu có chỉ định làm xét nghiệm máu, nội soi đại trực tràng toàn bộ hoặc cần làm sạch tại chỗ trước soi, nhân viên y tế sẽ hướng dẫn cụ thể trước đó.
- Thăm khám bệnh trĩ có gây đau không? Quá trình khám có thể gây hơi căng tức hoặc khó chịu nhẹ, nhất là khi vùng hậu môn đang viêm hoặc có búi trĩ sưng đau. Bác sĩ luôn thao tác nhẹ nhàng, giải thích trước khi thực hiện và hỗ trợ giảm đau khi cần thiết.
- Khi nào nên đi khám bệnh trĩ sớm? Người bệnh cần đi khám sớm khi đi cầu ra máu đỏ tươi, đau rát hậu môn, sờ thấy khối sa bất thường hoặc ngứa tiết dịch kéo dài. Trường hợp chảy máu nhiều, chóng mặt, đau dữ dội đột ngột hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân cần thăm khám ngay để loại trừ biến chứng và các bệnh lý tiêu hóa khác.

Bình luận
Bài viết hiện đang đóng bình luận.