Ngón tay cò súng: Dấu hiệu, nguyên nhân và khi nào cần đi khám?

Ngón tay cò súng là tình trạng khiến ngón tay bị cứng, vướng, bật hoặc kẹt khi co duỗi. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ cảm thấy khó chịu nhẹ, nhất là vào buổi sáng. Khi tình trạng tiến triển, ngón tay có thể bị khóa ở tư thế gập, gây đau và ảnh hưởng đến việc cầm nắm, sử dụng bàn tay trong sinh hoạt hằng ngày.

Ngón tay cò súng là gì?

Ngón tay cò súng, còn gọi là ngón tay bật hoặc ngón tay kẹt, là tình trạng gân gấp ngón tay gặp khó khăn khi trượt qua hệ thống bao gân và ròng rọc ở vùng ngón tay.

Bình thường, khi co duỗi ngón tay, gân gấp sẽ trượt qua các ròng rọc một cách nhịp nhàng. Trong đó, ròng rọc A1 nằm ở vùng nền ngón tay, gần lòng bàn tay, đóng vai trò giữ gân ở sát xương và giúp gân di chuyển đúng hướng.

Khi bao gân hoặc vùng ròng rọc A1 dày lên, hẹp lại, gân gấp có thể khó trượt qua vị trí này. Sự cản trở đó khiến người bệnh cảm thấy ngón tay bị vướng, đau hoặc bật khi co duỗi.

Ở giai đoạn nặng hơn, ngón có thể bị kẹt ở tư thế gập. Người bệnh đôi khi phải dùng tay còn lại để hỗ trợ duỗi ngón.

Ở người bị ngón tay cò súng gân gấp có thể bị cản trở khi đi qua vùng ròng rọc A1 bị hẹp

Dấu hiệu nhận biết ngón tay cò súng

Triệu chứng có thể khác nhau tùy từng người và mức độ bệnh. Một số trường hợp chỉ có cảm giác cứng hoặc đau nhẹ, trong khi những trường hợp khác xuất hiện hiện tượng bật, kẹt rõ ràng.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Cứng ngón tay: Ngón khó cử động trơn tru, đặc biệt thường rõ hơn vào buổi sáng hoặc sau một thời gian không vận động.
• Cảm giác vướng khi co duỗi: Người bệnh có cảm giác ngón tay bị cản lại trong quá trình vận động.
• Ngón tay bật khi duỗi: Ngón có thể bật đột ngột khi chuyển từ tư thế gập sang duỗi, đôi khi kèm tiếng bật.
• Đau ở vùng nền ngón tay: Đau thường xuất hiện ở vùng lòng bàn tay, gần vị trí ròng rọc A1 và có thể tăng khi cử động.
• Có thể sờ thấy vùng dày hoặc nốt nhỏ: Một số người bệnh có thể cảm nhận một vùng dày hoặc nốt dọc theo đường đi của gân.
• Ngón tay bị kẹt: Khi bệnh tiến triển, ngón có thể mắc lại ở tư thế gập và khó tự duỗi thẳng.
• Hạn chế vận động: Cầm nắm đồ vật, mở nắp chai, sử dụng điện thoại hoặc thực hiện các động tác cần co duỗi ngón liên tục có thể trở nên khó khăn.

Tình trạng kẹt/bật có thể xuất hiện ở một hoặc nhiều ngón cùng lúc. Ở người lớn, ngón áp út, ngón cái và ngón giữa là những vị trí thường gặp. Ở trẻ em, tình trạng này thường biểu hiện ở ngón cái, còn gọi là ngón cái cò súng.

Vì sao bị ngón tay cò súng?

Cơ chế chính của tình trạng này liên quan đến sự hẹp và dày lên của bao gân hoặc vùng ròng rọc A1, làm cản trở sự trượt của gân gấp.

Khi gân đi qua vị trí bị hẹp, lực cản và ma sát có thể tăng lên. Người bệnh từ đó xuất hiện đau, vướng hoặc bật khi co duỗi. Nếu tình trạng tiếp tục kéo dài, sự cản trở có thể rõ hơn và dẫn đến kẹt ngón.

Trong nhiều trường hợp, không thể xác định một nguyên nhân duy nhất gây bệnh. Tuy nhiên, một số bệnh lý và yếu tố có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện bệnh.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ

Một số nhóm có nguy cơ cao hơn gồm:

• Tuổi trung niên: ngón tay cò súng thường gặp hơn ở người trưởng thành, đặc biệt từ tuổi trung niên trở lên.
• Nữ giới: Tình trạng này được ghi nhận thường gặp ở phụ nữ hơn nam giới.
• Đái tháo đường: Người mắc đái tháo đường có nguy cơ gặp các bệnh lý liên quan đến gân và bàn tay cao hơn.
• Viêm khớp dạng thấp: Tình trạng viêm mạn tính có thể ảnh hưởng đến các cấu trúc quanh khớp và gân.
• Suy giáp: Một số bệnh lý tuyến giáp, đặc biệt suy giáp, có liên quan đến nguy cơ mắc tình trạng này.
• Gút: Sự lắng đọng tinh thể urat có thể ảnh hưởng đến các cấu trúc quanh khớp và gân.
• Hội chứng ống cổ tay: Hai tình trạng có thể cùng xuất hiện ở một người bệnh.
• Hội chứng Dupuytren: Sự dày và co rút cân gan tay có thể liên quan đến nguy cơ xuất hiện các vấn đề về vận động ngón tay.
• Sau phẫu thuật giải phóng hội chứng ống cổ tay: Ngón tay cò súng có thể xuất hiện ở một số người bệnh trong thời gian sau phẫu thuật.

Việc sử dụng bàn tay thường xuyên không có nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào công việc hoặc thói quen vận động để tự xác định nguyên nhân.

Ngón tay cò súng có thể tiến triển như thế nào?

Tình trạng ngón tay cò súng có thể bắt đầu bằng những biểu hiện khá nhẹ và trở nên rõ ràng hơn theo thời gian.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ cảm thấy đau hoặc cứng ở vùng nền ngón tay, nhất là khi mới ngủ dậy. Một số trường hợp xuất hiện cảm giác vướng nhẹ khi co duỗi.

Khi tình trạng tiến triển, hiện tượng bật ngón trở nên rõ hơn. Người bệnh có thể cảm nhận ngón tay bị mắc lại rồi bật ra khi duỗi.

Ngón tay cò súng có thể tiến triển khiến tình trạng vướng, kẹt và bật ngón khi duỗi ngày càng rõ rệt

Ở mức độ nặng hơn, ngón có thể bị khóa ở tư thế gập. Khi đó, người bệnh khó tự duỗi ngón và có thể phải dùng tay còn lại để hỗ trợ.

Không phải ai cũng trải qua đầy đủ các biểu hiện trên. Mức độ và tốc độ tiến triển có thể khác nhau giữa từng người.

Ngón tay cò súng có nguy hiểm không?

Ngón tay cò súng thường không phải tình trạng cấp cứu, nhưng nếu kéo dài có thể ảnh hưởng đáng kể đến chức năng của bàn tay.

Khi ngón bị đau hoặc kẹt thường xuyên, người bệnh có xu hướng hạn chế vận động để tránh khó chịu. Nếu ngón bị giữ ở tư thế gập trong thời gian dài, khả năng duỗi có thể giảm dần và có thể xuất hiện tình trạng cứng khớp hoặc co rút phần mềm quanh ngón.

Khi đó, những hoạt động tưởng như đơn giản như cầm ly nước, cài nút áo, mở nắp chai, sử dụng điện thoại hoặc cầm dụng cụ cũng có thể trở nên khó khăn.

Vì vậy, không nên chờ đến khi ngón tay bị khóa hoàn toàn mới đi khám. Việc đánh giá sớm giúp xác định mức độ bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Khi nào cần đi khám?

Không phải mọi trường hợp cứng hoặc đau ngón tay đều là ngón tay cò súng. Tuy nhiên, người bệnh nên được bác sĩ đánh giá nếu các triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc ảnh hưởng đến vận động.

Đặc biệt, nên đi khám khi:

• Ngón tay thường xuyên bị bật hoặc kẹt khi co duỗi.
• Ngón bị khóa ở tư thế gập và khó tự duỗi.
• Đau kéo dài hoặc đau tăng dần.
• Ngón tay ngày càng cứng, hạn chế vận động.
• Triệu chứng ảnh hưởng đến việc cầm nắm hoặc sinh hoạt hằng ngày.
• Tình trạng xuất hiện ở nhiều ngón hoặc tái diễn nhiều lần.
• Bàn tay hoặc vùng quanh ngón có biểu hiện sưng, đỏ, nóng hoặc đau rõ rệt.

Những biểu hiện này không chỉ giúp nhận biết mức độ mà còn là cơ sở để bác sĩ xem xét những nguyên nhân khác có thể gây đau, cứng hoặc hạn chế vận động ngón tay.

Chẩn đoán ngón tay cò súng bằng cách nào?

Chẩn đoán tình trạng ngón tay cò súng thường dựa chủ yếu vào khai thác triệu chứng và thăm khám trực tiếp.

Bác sĩ sẽ đánh giá vị trí đau, tình trạng cứng hoặc bật của ngón, khả năng co duỗi và xem có vùng dày hoặc nốt ở khu vực ròng rọc A1 hay không.

Trong những trường hợp điển hình, người bệnh thường không cần thực hiện nhiều xét nghiệm để xác định bệnh.

Siêu âm có thể được sử dụng khi bác sĩ cần đánh giá thêm gân, bao gân, ròng rọc hoặc xem xét các nguyên nhân khác gây triệu chứng. Việc lựa chọn phương tiện chẩn đoán phụ thuộc vào biểu hiện cụ thể của từng người bệnh.

Đánh giá tình trạng ngón tay cò súng bác sĩ có thể sử dụng siêu âm để khảo sát gân gấp, bao gân và ròng rọc, đồng thời đánh giá những nguyên nhân khác 

Điều trị ngón tay cò súng như thế nào?

Điều trị phụ thuộc vào mức độ triệu chứng, thời gian mắc bệnh, số lượng ngón bị ảnh hưởng và các bệnh lý đi kèm.

Điều trị bảo tồn

Với những trường hợp triệu chứng còn nhẹ, bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp bảo tồn như:

• Điều chỉnh những hoạt động làm triệu chứng tăng lên.
• Nghỉ ngơi tương đối cho bàn tay.
• Sử dụng nẹp trong một số trường hợp phù hợp.
• Thuốc giảm đau hoặc chống viêm khi có chỉ định.
• Vật lý trị liệu và các bài tập vận động phù hợp trong từng trường hợp.

Một số người bệnh có thể được chỉ định tiêm corticosteroid tại vùng bao gân để giảm triệu chứng và cải thiện tình trạng kẹt ngón. Hiệu quả của phương pháp có thể khác nhau tùy từng người bệnh.

Phẫu thuật

Nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị bảo tồn, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật giải phóng ròng rọc A1.

Mục tiêu của phẫu thuật là giải phóng vị trí bị hẹp để gân gấp có thể trượt thuận lợi hơn, từ đó cải thiện tình trạng bật và kẹt ngón.

Không phải tất cả người bệnh đều cần phẫu thuật. Việc lựa chọn phương pháp điều trị ngón tay cò súng cần dựa trên thăm khám trực tiếp, mức độ triệu chứng và đặc điểm của từng trường hợp.

Kết luận

Ngón tay cò súng có thể bắt đầu chỉ bằng cảm giác cứng, đau hoặc một cú bật nhẹ khi co duỗi, nhưng tình trạng kéo dài có thể khiến ngón bị kẹt và hạn chế vận động. Nhận biết sớm các biểu hiện bất thường giúp người bệnh được đánh giá đúng nguyên nhân, mức độ bệnh và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Nếu ngón tay thường xuyên bị bật, đau, vướng hoặc kẹt khi co duỗi, người bệnh nên đi khám thay vì cố chịu đựng hoặc tự điều trị kéo dài tại nhà.