Đau vú là tình trạng khá phổ biến ở phụ nữ và có thể gặp ở nhiều độ tuổi. Phần lớn trường hợp liên quan đến thay đổi nội tiết sinh lý hoặc các nguyên nhân lành tính. Tuy nhiên, khi cơn đau kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc khu trú rõ tại một vị trí, đây có thể là dấu hiệu tuyến vú đang gặp vấn đề. Lúc này, người bệnh cần được đánh giá y khoa.
Việc hiểu đúng về đau vú giúp phụ nữ tránh lo lắng không cần thiết. Đồng thời, điều này cũng giúp không bỏ sót các dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh lý tuyến vú.
Xem thêm: Đau vú có nguy hiểm không? Các nguyên nhân thường gặp
Những yếu tố làm gia tăng nguy cơ đau vú
Bên cạnh nguyên nhân sinh lý, triệu chứng đau có thể rõ rệt hơn khi chịu tác động từ một số yếu tố sau.
Can thiệp phẫu thuật vùng ngực
Biểu hiện đau ở vú sau phẫu thuật không phải là tình trạng hiếm gặp. Không chỉ phẫu thuật đặt túi ngực, các thủ thuật như nâng ngực, thu gọn hay tái tạo vú đều có thể gây đau kéo dài. Nguyên nhân thường do mô sẹo, thay đổi cấu trúc mô hoặc kích thích dây thần kinh. Cơn đau thường âm ỉ, tái diễn theo từng đợt và có thể kéo dài nhiều năm.
Cảm giác đau tức vùng ngực có thể xuất hiện sau các can thiệp phẫu thuật.
Rối loạn cân bằng axit béo
Một số nghiên cứu cho thấy mất cân đối axit béo trong tế bào có thể làm mô vú nhạy cảm hơn với nội tiết. Khi đó, vùng vú dễ căng tức hoặc đau hơn bình thường. Tuy nhiên, đây chỉ là yếu tố liên quan, không phải nguyên nhân tuyệt đối.
Tiêu thụ nhiều caffeine
Một số phụ nữ ghi nhận cơn đau vú giảm khi hạn chế caffeine. Điều này cho thấy cà phê, trà đặc hoặc đồ uống chứa caffeine có thể làm tăng cảm giác đau vú ở một số người. Mức độ ảnh hưởng không giống nhau giữa các cá nhân.
Vì sao đau vú không nên chủ quan?
Đau vú là triệu chứng thường gặp nhưng không nên xem nhẹ. Nhiều người cho rằng tình trạng đau chỉ do thay đổi nội tiết hoặc mệt mỏi thoáng qua. Trên thực tế, tình trạng đau có thể do nhiều yếu tố khác nhau gây ra. Các nguyên nhân này có thể lành tính hoặc liên quan đến bệnh lý tuyến vú cần theo dõi.
Thăm khám giúp bác sĩ xác định bản chất cơn đau. Đó có thể là đau theo chu kỳ kinh nguyệt, đau do tổn thương lành tính hoặc liên quan đến bệnh lý tiềm ẩn. Nếu không được đánh giá đúng, người bệnh dễ lo lắng quá mức hoặc chủ quan bỏ qua dấu hiệu quan trọng.
Ngoài ra, một số vấn đề tuyến vú có thể thay đổi theo thời gian. Theo dõi định kỳ giúp phát hiện sớm các diễn tiến bất thường và can thiệp kịp thời.
Các phương pháp chẩn đoán đau vú hiện nay
Tùy vào độ tuổi, triệu chứng và yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp đánh giá phù hợp.
Khám vú lâm sàng
Đây là bước đầu tiên và rất quan trọng trong quá trình chẩn đoán. Bác sĩ quan sát hình thái vú và đánh giá mật độ mô. Việc sờ nắn giúp phát hiện khối bất thường. Các hạch vùng nách và cổ thấp cũng được kiểm tra. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể thăm khám thêm các cơ quan lân cận để loại trừ nguyên nhân ngoài tuyến vú.
Chụp nhũ ảnh
Khi phát hiện khối cứng, mô dày hoặc đau khu trú, bác sĩ có thể chỉ định chụp nhũ ảnh. Phương pháp này đặc biệt quan trọng với phụ nữ từ 40 tuổi trở lên hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao.
Thông qua chụp nhũ ảnh, bác sĩ có thể nhận diện các tổn thương vú ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.
Siêu âm tuyến vú
Siêu âm thường được thực hiện song song với nhũ ảnh. Phương pháp này giúp đánh giá rõ tổn thương dạng nang, mô đặc hoặc vùng đau khu trú. Siêu âm có thể phát hiện bất thường ngay cả khi nhũ ảnh chưa ghi nhận rõ.
Sinh thiết vú
Sinh thiết được chỉ định khi hình ảnh học cho thấy tổn thương nghi ngờ. Mẫu mô được lấy để phân tích tế bào hoặc mô học. Kết quả giúp đưa ra chẩn đoán chính xác.
Nguyên tắc chung trong đánh giá người bệnh đau vú
Mục tiêu chính là xác định có hay không bệnh lý tuyến vú. Bác sĩ cũng tìm nguyên nhân gây đau. Với phụ nữ từ 40 tuổi trở lên, quá trình đánh giá thường tương tự một lần tầm soát ung thư vú, nên kiểm tra mỗi năm một lần. Với nhóm nguy cơ cao, bác sĩ sẽ chỉ định tần suất phù hợp hơn.
Các yếu tố được cân nhắc gồm độ tuổi, tiền sử gia đình và tiền sử bệnh lý vú. Yếu tố nội tiết cũng rất quan trọng. Bên cạnh chẩn đoán, việc tư vấn rõ ràng giúp người bệnh hiểu đúng tình trạng và giảm lo âu.
Hướng dẫn chăm sóc và giảm đau vú
Đau vùng ngực thường không nguy hiểm nhưng có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt và tâm lý. Một số biện pháp hỗ trợ gồm:
- Hạn chế sử dụng liệu pháp hormone khi không cần thiết.
- Dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ.
- Chọn áo ngực vừa vặn, đặc biệt khi vận động.
- Điều chỉnh chế độ ăn: hạn chế caffeine, giảm muối và chất béo, tăng rau xanh.
Dinh dưỡng lành mạnh có thể góp phần giảm các rối loạn thường gặp tại tuyến vú.
- Thăm khám và tầm soát tuyến vú định kỳ.
Thay vì lo lắng khi xuất hiện cảm giác đau tức ở vú, phụ nữ nên tiếp cận vấn đề một cách khoa học. Việc theo dõi triệu chứng, điều chỉnh lối sống và thăm khám đúng thời điểm rất quan trọng. Chủ động kiểm tra tuyến vú định kỳ không chỉ giúp kiểm soát cơn đau mà còn góp phần phát hiện sớm các bệnh lý tuyến vú.
