5 DẤU HIỆU NHẬN BIẾT THOÁI HÓA KHỚP GỐI SỚM

Khớp gối là một trong những khớp chịu lực quan trọng của cơ thể, đóng vai trò thiết yếu trong các hoạt động đi lại, đứng lên, ngồi xuống và leo cầu thang. Vì vậy, việc nhận biết sớm dấu hiệu thoái hóa khớp gối giúp người bệnh chủ động thăm khám, kiểm soát triệu chứng và duy trì khả năng vận động. Cùng Viện Giáp Vú Gan tìm hiểu 5 dấu hiệu thoái hóa khớp gối thường gặp, các giai đoạn tiến triển và những biện pháp bảo vệ sức khỏe hệ vận động ngay trong bài viết dưới đây!

Thoái hóa khớp gối gây thay đổi cấu trúc sụn và các thành phần khác của khớp

 

 

1. Thoái hóa khớp gối là gì? Vì sao bệnh có thể tiến triển âm thầm?

Thoái hóa khớp gối là bệnh lý mạn tính liên quan đến những thay đổi của toàn bộ cấu trúc khớp, bao gồm sụn khớp, xương dưới sụn, màng hoạt dịch và các mô xung quanh. Bệnh có thể khiến lớp sụn khớp bị tổn thương, bề mặt khớp thay đổi và xuất hiện phản ứng viêm ở một số trường hợp.

Khớp gối thường xuyên chịu tải trọng cơ thể trong các hoạt động hằng ngày. Tuổi tác, thừa cân, tiền sử chấn thương khớp, yếu cơ và những yếu tố cơ sinh học có thể làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối.

Ở giai đoạn đầu, các tổn thương có thể chưa gây ra triệu chứng rõ rệt. Một số người chỉ cảm thấy đau nhẹ sau khi vận động nhiều, cứng khớp khi thức dậy hoặc khó chịu khi lên xuống cầu thang. Những biểu hiện này dễ bị nhầm lẫn với tình trạng mỏi cơ thông thường.

Do đó, nhận biết triệu chứng thoái hóa khớp gối và thăm khám đúng thời điểm có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng kế hoạch chăm sóc, vận động và điều trị phù hợp.

2. 5 dấu hiệu thoái hóa khớp gối điển hình không nên coi thường

Nếu nhận thấy đầu gối thường xuyên xuất hiện những biểu hiện dưới đây, bạn nên theo dõi tình trạng sức khỏe và cân nhắc thăm khám bác sĩ chuyên khoa.

2.1. Đau nhức âm ỉ xung quanh khớp gối

Đau khớp gối là một trong những dấu hiệu thường gặp ở người bị thoái hóa khớp.

• Cơn đau có thể xuất hiện ở mặt trước, mặt trong hoặc xung quanh đầu gối.
• Ban đầu, đau thường tăng khi đi bộ lâu, leo cầu thang, đứng lên ngồi xuống hoặc vận động chịu lực.
• Cơn đau có thể giảm khi nghỉ ngơi và tăng trở lại khi hoạt động.
• Khi bệnh tiến triển, đau có thể xuất hiện thường xuyên hơn, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày.

Tuy nhiên, đau đầu gối không đồng nghĩa chắc chắn với thoái hóa khớp. Tình trạng này cũng có thể liên quan đến tổn thương sụn chêm, viêm khớp, chấn thương dây chằng hoặc những bệnh lý cơ xương khớp khác.

2.2. Cứng khớp vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu

Cứng khớp là biểu hiện có thể gặp ở người bị thoái hóa khớp gối, đặc biệt sau một khoảng thời gian ít vận động.

• Đầu gối có cảm giác khó co duỗi sau khi ngủ dậy.
• Khớp hơi khựng khi đứng lên sau thời gian ngồi lâu.
• Người bệnh cần vận động nhẹ nhàng một lúc để cảm thấy khớp linh hoạt hơn.

Trong thoái hóa khớp, tình trạng cứng khớp buổi sáng thường kéo dài không quá 30 phút. Nếu cứng khớp kéo dài, kèm theo sưng nóng hoặc đau nhiều, người bệnh nên được đánh giá để loại trừ các nguyên nhân viêm khớp khác.

2.3. Khớp gối phát ra tiếng kêu lạo xạo khi vận động

Một dấu hiệu khiến nhiều người lo lắng là tiếng lạo xạo, lục cục hoặc răng rắc khi co duỗi đầu gối.

Hiện tượng này có thể xuất hiện khi:

• Gập hoặc duỗi đầu gối.
• Đứng lên, ngồi xuống.
• Leo cầu thang hoặc đi lại sau thời gian dài ngồi yên.

Tiếng kêu có thể liên quan đến những thay đổi ở bề mặt khớp, sự di chuyển của các cấu trúc quanh khớp hoặc các nguyên nhân cơ học khác. Tuy nhiên, khớp gối kêu lạo xạo khi vận động không phải lúc nào cũng là dấu hiệu thoái hóa khớp.

Nếu tiếng kêu đi kèm đau, sưng, hạn chế vận động hoặc cảm giác khớp bị kẹt, bạn nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

2.4. Sưng khớp gối và cảm giác khó chịu khi vận động

Một số người bị thoái hóa khớp gối có thể xuất hiện tình trạng sưng nhẹ hoặc tích tụ dịch trong khớp, đặc biệt khi khớp bị kích thích sau vận động.

Các biểu hiện có thể bao gồm:

• Đầu gối trông to hơn bình thường.
• Cảm giác căng tức quanh khớp.
• Khó co duỗi hết tầm vận động.
• Đau tăng khi đứng lâu hoặc đi lại nhiều.

Tình trạng sưng nóng đỏ rõ rệt, đau dữ dội hoặc đi kèm sốt không nên mặc định là thoái hóa khớp. Đây có thể là biểu hiện của nhiễm trùng khớp, viêm khớp cấp hoặc những tình trạng cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

2.5. Giảm tầm vận động và biến dạng khớp ở giai đoạn tiến triển

Khi thoái hóa khớp gối tiến triển, người bệnh có thể gặp khó khăn trong các hoạt động thường ngày như:

• Đứng lên từ ghế thấp.
• Ngồi xổm hoặc quỳ gối.
• Bước lên xuống cầu thang.
• Đi bộ trong thời gian dài.
• Co duỗi đầu gối hoàn toàn.

Đau nhức, cứng khớp và hạn chế vận động là những biểu hiện có thể gặp ở người bị thoái hóa khớp gối

Ở một số trường hợp nặng, trục chi có thể thay đổi, khiến chân cong hình chữ O hoặc chữ X. Người bệnh cũng có thể cảm thấy đầu gối yếu, đi lại không vững hoặc giảm khả năng thực hiện các hoạt động sinh hoạt.

Nếu những triệu chứng này xuất hiện ngày càng thường xuyên, việc thăm khám giúp xác định mức độ tổn thương và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

3. Các giai đoạn thoái hóa khớp gối diễn tiến như thế nào?

Thoái hóa khớp gối có thể tiến triển theo thời gian, nhưng tốc độ và mức độ biểu hiện khác nhau ở mỗi người. Trên phim X-quang, bác sĩ có thể sử dụng hệ thống phân độ Kellgren–Lawrence để đánh giá các dấu hiệu thoái hóa.

Giai đoạn 1: Nghi ngờ thoái hóa khớp

Các dấu hiệu trên hình ảnh có thể rất nhẹ hoặc chưa rõ ràng. Người bệnh có thể chưa có triệu chứng hoặc chỉ cảm thấy khó chịu sau khi vận động nhiều.

Giai đoạn 2: Thoái hóa khớp mức độ nhẹ

Hình ảnh X-quang có thể cho thấy gai xương nhỏ và những thay đổi ban đầu của khe khớp. Người bệnh có thể bắt đầu xuất hiện đau khi vận động hoặc leo cầu thang.

Giai đoạn 3: Thoái hóa khớp mức độ trung bình đến nặng

Các dấu hiệu như hẹp khe khớp, gai xương và thay đổi xương dưới sụn trở nên rõ hơn. Cơn đau có thể xuất hiện thường xuyên, kèm theo cứng khớp và hạn chế vận động.

Giai đoạn 4: Thoái hóa khớp mức độ nặng

Tổn thương trên X-quang có thể nghiêm trọng, với khe khớp hẹp đáng kể, gai xương lớn và biến đổi cấu trúc khớp. Người bệnh có thể đau nhiều, giảm khả năng đi lại và gặp khó khăn trong sinh hoạt.

Lưu ý: Phân độ trên hình ảnh không hoàn toàn phản ánh mức độ đau hoặc khả năng vận động của từng người. Bác sĩ cần kết hợp triệu chứng, thăm khám lâm sàng và hình ảnh học khi có chỉ định để đánh giá toàn diện.

Mức độ thay đổi cấu trúc khớp trên hình ảnh có thể khác nhau tùy giai đoạn bệnh

4. Bị thoái hóa khớp gối: Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn nên thăm khám chuyên khoa Cơ xương khớp hoặc Chấn thương chỉnh hình khi gặp các tình trạng sau:

• Đau đầu gối kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Cứng khớp, khó co duỗi hoặc hạn chế vận động.
• Khớp gối sưng tái diễn sau khi đi lại hoặc tập luyện.
• Đầu gối có cảm giác yếu, không vững hoặc dễ khuỵu khi đi lại.
• Đau tăng dần, ảnh hưởng đến giấc ngủ hoặc khả năng chịu lực.

Cần được đánh giá y tế khẩn cấp nếu đầu gối đột ngột sưng nóng đỏ, đau dữ dội, kèm sốt hoặc rét run; không thể chịu lực sau chấn thương; hoặc khớp bị khóa khiến bạn không thể co duỗi bình thường.

Các phương pháp chẩn đoán thoái hóa khớp gối

Bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh, chấn thương và kiểm tra khả năng vận động của khớp.

Tùy từng trường hợp, các phương pháp cận lâm sàng có thể bao gồm:

• Chụp X-quang khớp gối: Giúp đánh giá khe khớp, gai xương và những thay đổi của xương.
• Chụp MRI: Có thể được chỉ định khi cần đánh giá thêm sụn chêm, dây chằng, sụn khớp hoặc nghi ngờ tổn thương khác mà X-quang chưa giải thích được.
• Xét nghiệm hoặc chọc hút dịch khớp: Có thể cần thiết nếu bác sĩ nghi ngờ viêm khớp do tinh thể, nhiễm trùng hoặc nguyên nhân khác.

Không phải tất cả người bệnh đều cần chụp MRI. Việc lựa chọn phương pháp chẩn đoán cần dựa trên biểu hiện lâm sàng và chỉ định của bác sĩ.

5. Cách phòng ngừa và làm chậm tiến triển thoái hóa khớp gối

Mặc dù không thể đảo ngược hoàn toàn mọi tổn thương thoái hóa, người bệnh có thể cải thiện chức năng vận động và kiểm soát triệu chứng thông qua những biện pháp phù hợp.

5.1. Kiểm soát cân nặng hợp lý

Ở người thừa cân hoặc béo phì, giảm cân có thể giúp giảm tải trọng lên khớp gối và cải thiện triệu chứng. Mục tiêu nên phù hợp với tình trạng sức khỏe và được thực hiện theo hướng an toàn, bền vững.

5.2. Duy trì vận động và tập luyện phù hợp

Các hoạt động như đi bộ trên bề mặt bằng phẳng, đạp xe tại chỗ, bơi lội hoặc tập sức mạnh cơ đùi có thể giúp duy trì chức năng khớp.

Thoái hóa khớp gối có nên tập đi bộ không? Câu trả lời thường là có, nếu mức độ vận động phù hợp với tình trạng khớp và khả năng chịu lực của người bệnh.

Bạn nên bắt đầu từ thời lượng ngắn, tăng dần theo khả năng và điều chỉnh cường độ nếu đau tăng kéo dài. Nếu đau nhiều, khớp sưng hoặc đi lại không vững, hãy tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi tiếp tục tập luyện.

5.3. Hạn chế các tư thế gây khó chịu cho khớp

Nên điều chỉnh những hoạt động làm tăng đau, chẳng hạn ngồi xổm sâu, quỳ gối lâu, mang vác nặng hoặc leo cầu thang liên tục khi khớp đang có triệu chứng.

Điều này không có nghĩa phải tránh hoàn toàn mọi hoạt động chịu lực. Việc điều chỉnh nên dựa trên mức độ đau và khả năng vận động thực tế.

5.4. Xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối

Chế độ ăn đa dạng, cung cấp đủ chất đạm, rau xanh, trái cây, chất béo không bão hòa, vitamin và khoáng chất giúp duy trì sức khỏe tổng thể và khối cơ.

Canxi và vitamin D có vai trò quan trọng đối với sức khỏe xương. Tuy nhiên, không nên tự ý sử dụng thực phẩm bổ sung hoặc các sản phẩm được quảng cáo là tái tạo sụn khớp thay cho điều trị đã được chứng minh.

5.5. Thăm khám và điều trị theo hướng dẫn chuyên môn

Tùy tình trạng bệnh, bác sĩ có thể tư vấn chương trình tập luyện, vật lý trị liệu, biện pháp giảm đau, thuốc hoặc những phương pháp điều trị khác khi có chỉ định.

Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau kéo dài, tiêm thuốc vào khớp hoặc ngừng điều trị chỉ vì triệu chứng tạm thời thuyên giảm.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về hướng dẫn chẩn đoán và quản lý thoái hóa khớp của NICE để tham khảo các khuyến nghị chuyên môn.

6. Câu hỏi thường gặp về dấu hiệu thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp gối giai đoạn đầu có biểu hiện gì?

Người bệnh có thể đau nhẹ khi đi lại, leo cầu thang, đứng lên ngồi xuống hoặc bị cứng khớp sau thời gian nghỉ ngơi. Tuy nhiên, một số trường hợp chưa có triệu chứng rõ ràng và cần được đánh giá dựa trên nguy cơ cùng biểu hiện lâm sàng.

Khớp gối kêu lạo xạo có phải bị thoái hóa không?

Không nhất thiết. Tiếng kêu có thể xuất hiện ở người không mắc bệnh khớp. Nếu tiếng kêu đi kèm đau, sưng, kẹt khớp hoặc hạn chế vận động, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Thoái hóa khớp gối có nên đi bộ không?

Phần lớn người bệnh có thể duy trì đi bộ ở cường độ phù hợp. Nên bắt đầu nhẹ nhàng, lựa chọn bề mặt bằng phẳng và điều chỉnh thời lượng theo phản ứng của khớp. Nếu đau tăng rõ rệt hoặc khớp sưng, cần giảm tải và tham khảo ý kiến bác sĩ.

Thoái hóa khớp gối có cần chụp MRI không?

Không phải trường hợp nào cũng cần MRI. X-quang thường được sử dụng khi cần đánh giá cấu trúc xương và các dấu hiệu thoái hóa. MRI có thể được chỉ định nếu nghi ngờ tổn thương mô mềm hoặc bệnh lý khác cần khảo sát thêm.

Nhận biết sớm dấu hiệu thoái hóa khớp gối giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe, thăm khám đúng thời điểm và xây dựng kế hoạch vận động phù hợp. Các triệu chứng như đau nhức khi đi lại, cứng khớp buổi sáng, tiếng kêu lạo xạo hoặc hạn chế co duỗi cần được đánh giá trong bối cảnh cụ thể, thay vì tự chẩn đoán chỉ dựa trên một dấu hiệu đơn lẻ.

Nếu tình trạng đau gối kéo dài, tái phát hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, hãy chủ động thăm khám tại cơ sở y tế uy tín để được tư vấn và lựa chọn phương pháp điều trị thoái hóa khớp gối phù hợp với tình trạng của mình.