Cường giáp không chỉ đơn thuần là bệnh lý của tuyến giáp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe toàn thân. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi các triệu chứng đã trở nên rõ rệt hoặc xuất hiện biến chứng. Vậy cường giáp là gì, bệnh có thực sự nguy hiểm và có thể điều trị ổn định hay không?
Cường giáp là tình trạng gì?
Cường giáp xảy ra khi tuyến giáp tăng cường hoạt động, dẫn đến việc giải phóng hormone giáp vượt mức cần thiết của cơ thể. Sự dư thừa hormone này làm tốc độ chuyển hóa tăng nhanh, từ đó ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan như tim mạch, hệ thần kinh, xương và quá trình chuyển hóa năng lượng.
Nếu không được theo dõi và kiểm soát kịp thời, cường giáp có thể gây ra những rối loạn nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.
Xem thêm: Cường giáp có nguy hiểm không? Dấu hiệu nhận biết và cách điều trị
Cường giáp hình thành do rối loạn kiểm soát hormone tuyến giáp.
Cường giáp có nguy hiểm không?
Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể chỉ gây khó chịu nhẹ. Tuy nhiên, khi tình trạng kéo dài hoặc tiến triển nặng, người bệnh có nguy cơ gặp phải các biến chứng như:
- Rối loạn nhịp tim với biểu hiện tim đập nhanh liên tục, khó kiểm soát
- Suy tim
- Giảm mật độ xương, loãng xương
- Bão giáp: biến chứng nội tiết cấp cứu, đe dọa tính mạng
Việc phát hiện sớm và điều trị đúng hướng đóng vai trò quyết định trong việc phòng ngừa biến chứng.
Cường giáp có thể điều trị khỏi không?
Nhiều trường hợp cường giáp có thể được kiểm soát ổn định và đạt lui bệnh lâu dài. Kết quả của quá trình điều trị phụ thuộc vào các yếu tố sau đây:
- Nguyên nhân gây tăng hormone tuyến giáp
- Mức độ rối loạn nội tiết tại thời điểm chẩn đoán
- Sự tuân thủ phác đồ điều trị và theo dõi định kỳ
Khi được quản lý bởi bác sĩ chuyên khoa Nội tiết, người bệnh hoàn toàn có thể duy trì chất lượng sống tốt.
Dấu hiệu thường xuất hiện khi tuyến giáp hoạt động quá mức
Người bệnh nên chủ động thăm khám khi xuất hiện các biểu hiện sau:
- Vùng cổ trước có xu hướng to lên
Cổ trước phình to, dễ nhận thấy khi quan sát.
- Nhịp tim tăng nhanh, xuất hiện cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực
- Run tay, dễ kích thích, căng thẳng
- Khó ngủ, cảm giác bồn chồn
- Giảm cân nhanh mà không rõ nguyên nhân
- Da ấm, ra nhiều mồ hôi
Các triệu chứng này có thể khác nhau ở từng người và cần được đánh giá bằng thăm khám chuyên khoa.
Những nguyên nhân khiến tuyến giáp hoạt động quá mức
Cường giáp có thể xuất phát từ nhiều cơ chế bệnh lý khác nhau, bao gồm:
Basedow (Graves)
Đây được xem là nguyên nhân phổ biến nhất. Bệnh liên quan đến rối loạn miễn dịch khiến tuyến giáp bị kích thích liên tục và tăng tiết hormone.
Nhân giáp tự hoạt động
Một hoặc nhiều nhân tuyến giáp hoạt động độc lập, sản xuất hormone không chịu sự điều hòa của cơ thể.
Viêm tuyến giáp
Một số thể viêm tuyến giáp gây giải phóng hormone giáp vào máu trong thời gian ngắn, dẫn đến tình trạng cường giáp thoáng qua.
Cường giáp liên quan thai kỳ
Thay đổi nội tiết trong thai kỳ có thể ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp và cần theo dõi sát trong suốt quá trình để đảm bảo an toàn cho mẹ và bé.
Chẩn đoán bệnh cường giáp như thế nào?
Việc chẩn đoán cần dựa trên sự kết hợp giữa lâm sàng và cận lâm sàng.
Xét nghiệm đánh giá hoạt động của tuyến giáp
Xét nghiệm máu giúp đánh giá nồng độ TSH, FT3 và FT4, từ đó xác định mức độ rối loạn hormone.
Xét nghiệm máu đóng vai trò quan trọng trong đánh giá TSH, FT3 và FT4.
Siêu âm tuyến giáp
Siêu âm hỗ trợ đánh giá hình thái tuyến giáp, phát hiện bướu giáp hoặc nhân giáp, đồng thời theo dõi diễn tiến trong quá trình điều trị.
Mục tiêu điều trị cường giáp
Điều trị nhằm đưa nồng độ hormone tuyến giáp trở về mức sinh lý bình thường, cải thiện triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng. Việc lựa chọn phương pháp cần được cá thể hóa cho từng người bệnh.
Phác đồ điều trị cường giáp hiện nay
Việc lựa chọn phương pháp điều trị sẽ được bác sĩ cân nhắc dựa trên từng trường hợp, có thể áp dụng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp:
Điều trị bằng thuốc
- Nhóm thuốc kháng giáp giúp kiểm soát cường giáp bằng cách hạn chế sự tổng hợp hormone tuyến giáp trong cơ thể.
- Thời gian điều trị thường kéo dài nhiều tháng và cần theo dõi định kỳ
- Thuốc chẹn beta được dùng để kiểm soát các triệu chứng tim mạch và thần kinh
Điều trị bằng iod phóng xạ
Iod phóng xạ giúp làm giảm hoạt động của mô tuyến giáp tăng chức năng. Sau điều trị, một số người có thể cần bổ sung hormone giáp do suy giáp.
Phẫu thuật tuyến giáp
Phẫu thuật được cân nhắc khi các phương pháp khác không phù hợp hoặc không đạt hiệu quả mong muốn.
Người bệnh cường giáp cần điều trị trong thời gian bao lâu?
Thời gian kiểm soát bệnh phụ thuộc vào phương pháp điều trị:
- Điều trị nội khoa thường cần theo dõi từ 12–18 tháng
- Iod phóng xạ cho hiệu quả sau vài tháng
- Phẫu thuật giúp kiểm soát nhanh tình trạng hormone nhưng cần theo dõi lâu dài
Chăm sóc sau điều trị và những lưu ý cần theo dõi
Người bệnh cần tái khám đúng lịch, kiểm tra chức năng tuyến giáp định kỳ.Trong quá trình sinh hoạt hằng ngày, nên:
- Cân bằng giữa làm việc và nghỉ ngơi để hạn chế stress.
- Dùng thuốc đúng chỉ định
- Không tự ý bổ sung iod hoặc thực phẩm chức năng khi chưa có tư vấn chuyên môn
Kết luận
Cường giáp là bệnh lý nội tiết có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng. Việc theo dõi lâu dài và tuân thủ phác đồ giúp người bệnh duy trì sức khỏe ổn định và hạn chế tối đa biến chứng.
