Trong thực hành nội tiết và ung bướu hiện đại, chẩn đoán phân biệt u tế bào Hürthle luôn là một thách thức lớn đối với cả bác sĩ lâm sàng lẫn chuyên gia giải phẫu bệnh. Sự tương đồng về hình thái giữa u tế bào Hürthle thực sự và tổn thương phình giáp có chuyển sản ái toan khiến việc xác định bản chất lành hay ác tính trở nên vô cùng phức tạp, đặc biệt khi chỉ dựa vào chọc hút tế bào kim nhỏ (FNA).
Thực tế cho thấy, nhiều bệnh nhân thuộc nhóm Bethesda IV phải đối mặt với nguy cơ phẫu thuật chẩn đoán, dù phần lớn trong số đó có kết quả mô học cuối cùng là lành tính. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về một chiến lược tiếp cận đa phương thức nhằm tối ưu hóa chẩn đoán phân biệt u tế bào Hürthle, giảm thiểu can thiệp không cần thiết và bảo tồn tối đa chức năng tuyến giáp.
Báo cáo ca lâm sàng dưới đây phân tích chi tiết trường hợp bệnh nhân nữ 49 tuổi, từ phát hiện nhân giáp TIRADS 4 đến bước ngoặt nhờ sinh thiết lõi.
1. Đi khám sức khỏe: Sự tình cờ đầy lo lắng
Bệnh nhân nữ 49 tuổi phát hiện nhân giáp hoàn toàn tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ. Không có triệu chứng nuốt vướng, khàn tiếng hay khó thở.
Khám lâm sàng:
-
Sờ thấy một nhân nhỏ vùng thùy phải
-
Chắc, di động theo nhịp nuốt
-
Không đau
-
Không sờ thấy hạch cổ
Tiền sử cá nhân và gia đình không ghi nhận yếu tố nguy cơ ung thư tuyến giáp.
Ngày nay, thyroid incidentaloma xuất hiện ngày càng nhiều nhờ siêu âm hiện đại. Tuy nhiên, nếu quy trình chẩn đoán không chuẩn, bệnh nhân có thể rơi vào vòng xoáy lo âu và can thiệp quá mức.
2. Siêu âm “báo động đỏ”: TI-RADS 4
Siêu âm cho thấy:
-
Vị trí: Nửa dưới thùy phải
-
Kích thước: 10×8 mm
-
Nhân đặc, echo kém
-
Bờ đều
-
Có tăng sinh mạch nội nhân
Theo phân loại ACR TI-RADS 2017, tổn thương được xếp loại TI-RADS 4 — nhóm nghi ngờ ác tính trung bình (5–20%).
Vì vậy, FNA được chỉ định.
3. Kết quả Bethesda IV – Vùng xám nguy hiểm
Kết quả FNA cho thấy nhiều tế bào Hürthle (tế bào ái toan).
Phân loại: Bethesda IV – nghi ngờ tân sinh/u tế bào Hürthle.
Nguy cơ ác tính: 15–30%.
Vấn đề nằm ở chỗ:
FNA chỉ lấy được tế bào rời rạc. Bác sĩ không thể đánh giá:
-
Xâm lấn vỏ bao
-
Xâm lấn mạch máu
Đây là hai tiêu chuẩn bắt buộc để chẩn đoán carcinoma.
Theo cách tiếp cận truyền thống, bệnh nhân sẽ được khuyên mổ cắt thùy giáp chẩn đoán.
4. Lật ngược tình thế nhờ Core Needle Biopsy
Thay vì phẫu thuật ngay, bệnh nhân được thực hiện sinh thiết lõi kim.
Khác với FNA, Core Biopsy lấy được mảnh mô nguyên vẹn giúp đánh giá cấu trúc.
4.1.Kết quả mô học
-
Túi tuyến giãn rộng
-
Lòng chứa đầy chất keo
-
Tế bào Hürthle xuất hiện dạng chuyển sản
Không có cấu trúc đặc, không có vỏ bao dày, không có xâm lấn.
4.2.Chẩn đoán cuối cùng
Phình giáp lành tính có chuyển sản tế bào ái toan.
Bệnh nhân tránh được phẫu thuật.
5. Vì sao chuyển sản ái toan dễ gây nhầm lẫn?
5.1 Cơ chế Oncocytic Metaplasia
Khi tế bào nang tuyến giáp chịu stress mạn tính, chúng tích tụ nhiều ty thể bất thường. Ty thể bắt màu Eosin tạo nên bào tương hồng đậm.
Hiện tượng này gặp trong:
-
Phình giáp lâu năm
-
Viêm giáp mạn
-
Lão hóa
Nếu FNA chọc đúng vùng chuyển sản khu trú, tiêu bản sẽ chứa toàn tế bào Hürthle, gây hiểu nhầm là u tân sinh.
5.2 Giá trị của cấu trúc mô học
Sự khác biệt sống còn:
| Đặc điểm | Phình giáp | U tân sinh |
|---|---|---|
| Chất keo | Nhiều | Ít |
| Cấu trúc | Nang giãn | Đặc |
| Vỏ bao | Không rõ | Dày |
| Mật độ tế bào | Không đồng đều | Đồng nhất |
Core Biopsy đã cung cấp bằng chứng quyết định trong chẩn đoán phân biệt u tế bào Hürthle ở trường hợp này.
6. Chiến lược chẩn đoán phân biệt u tế bào Hürthle trong thực hành hiện đại
Để tối ưu hóa chẩn đoán phân biệt u tế bào Hürthle, cần tiếp cận đa tầng:
-
Siêu âm phân tầng nguy cơ (TIRADS)
-
FNA theo hệ thống Bethesda
-
Core Needle Biopsy khi thuộc nhóm III–IV
-
Theo dõi động nếu lành tính
Cách tiếp cận này giúp giảm 70–80% phẫu thuật không cần thiết trong nhóm Bethesda IV.
7. Hướng xử trí bảo tồn tối đa
Với chẩn đoán lành tính:
-
Không phẫu thuật
-
Siêu âm theo dõi 6–12 tháng
-
Có thể RFA nếu nhân lớn gây chèn ép
RFA giúp thu nhỏ nhân giáp mà không để lại sẹo.
8. Kết luận
Ca bệnh là minh chứng rõ ràng cho giá trị của tiếp cận đa phương thức trong chẩn đoán phân biệt u tế bào Hürthle.
Sự kết hợp giữa TIRADS, FNA và Core Biopsy đã giúp bệnh nhân tránh được phẫu thuật không cần thiết.
Thông điệp dành cho bệnh nhân:
Nếu nhận kết quả Bethesda III hoặc IV, đừng vội lo lắng. Hãy trao đổi kỹ với bác sĩ về các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu trước khi quyết định mổ.
