Chụp nhũ ảnh là một trong những phương pháp quan trọng giúp tầm soát ung thư vú, có thể phát hiện một số bất thường ngay cả khi người phụ nữ chưa xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, “bao nhiêu tuổi nên chụp nhũ ảnh?” không có một đáp án chung cho tất cả. Bên cạnh tuổi tác, nguy cơ cá nhân, tiền sử gia đình, yếu tố di truyền và đặc điểm tuyến vú cũng cần được xem xét.
Chụp nhũ ảnh là phương pháp quan trọng trong tầm soát ung thư vú, giúp phát hiện một số bất thường ở tuyến vú ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng.
1. Chụp nhũ ảnh là gì? Vì sao quan trọng trong tầm soát ung thư vú?
- Chụp nhũ ảnh (mammography) là kỹ thuật sử dụng tia X liều thấp để tạo hình ảnh tuyến vú. Đây là phương pháp quan trọng trong tầm soát ung thư vú ở những phụ nữ thuộc nhóm tuổi và mức nguy cơ phù hợp.
- Tầm soát được thực hiện ở người chưa có triệu chứng, nhằm phát hiện những dấu hiệu bất thường sớm hơn, từ đó tạo cơ hội chẩn đoán và điều trị bệnh ở giai đoạn sớm.
- Tuy nhiên, chụp nhũ ảnh không phát hiện được tất cả trường hợp ung thư vú.
- Tuổi tác có phải yếu tố quyết định thời điểm chụp nhũ ảnh?
Tuổi tác quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất.
Nguy cơ ung thư vú có xu hướng tăng theo tuổi nên độ tuổi thường được sử dụng để xác định thời điểm bắt đầu tầm soát ở phụ nữ có nguy cơ trung bình.
Tuy nhiên, phụ nữ trẻ vẫn có thể thuộc nhóm nguy cơ cao nếu có:
- Tiền sử gia đình mắc ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng.
- Mang đột biến gen nguy cơ cao như BRCA1, BRCA2.
- Từng mắc ung thư vú hoặc có tổn thương vú nguy cơ cao.
- Từng xạ trị vùng ngực khi còn trẻ.
- Một số hội chứng di truyền liên quan đến ung thư vú.
Vì vậy, hai phụ nữ cùng độ tuổi có thể có lịch tầm soát khác nhau nếu mức độ nguy cơ của họ không giống nhau.
Xem thêm: Hệ thống phân loại BI-RADS: Đánh giá nguy cơ ác tính tổn thương tuyến vú.
3. Phụ nữ nguy cơ trung bình nên bắt đầu chụp nhũ ảnh từ khi nào?
Phụ nữ có nguy cơ trung bình thường là những người không có tiền sử cá nhân mắc ung thư vú, không mang đột biến gen nguy cơ cao đã biết và không có yếu tố đặc biệt làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh.
Các tổ chức chuyên môn hiện có một số khác biệt về độ tuổi bắt đầu và tần suất tầm soát. Chẳng hạn:
- American Cancer Society (ACS): phụ nữ 40–44 tuổi có thể lựa chọn bắt đầu chụp nhũ ảnh hằng năm; từ 45–54 tuổi nên chụp hằng năm; từ 55 tuổi có thể chụp mỗi 2 năm hoặc tiếp tục hằng năm tùy lựa chọn và tình trạng sức khỏe.
- U.S. Preventive Services Task Force (USPSTF): khuyến nghị phụ nữ 40–74 tuổi có nguy cơ trung bình chụp nhũ ảnh mỗi 2 năm.
Như vậy, không nên hiểu rằng tất cả phụ nữ đến 40 tuổi đều bắt buộc phải chụp nhũ ảnh theo cùng một lịch. Thời điểm bắt đầu và tần suất tầm soát cần được cân nhắc dựa trên nguy cơ cá nhân, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn chuyên môn.
4. Phụ nữ dưới 40 tuổi có cần chụp nhũ ảnh không?
Không phải tất cả phụ nữ dưới 40 tuổi đều cần chụp nhũ ảnh định kỳ.
Tuy nhiên, nếu thuộc nhóm nguy cơ cao, phụ nữ trẻ có thể cần được đánh giá sớm hơn và xây dựng kế hoạch tầm soát riêng.
Ở một số phụ nữ có nguy cơ cao, bác sĩ có thể cân nhắc MRI vú kết hợp với chụp nhũ ảnh hằng năm, tùy theo yếu tố nguy cơ cụ thể.
Nếu có tiền sử gia đình đáng lưu ý, mang đột biến gen nguy cơ cao hoặc từng xạ trị vùng ngực khi còn trẻ, bạn nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ thay vì chỉ chờ đến một độ tuổi cố định.
5. Nên tầm soát khi nào?
Tầm soát dành cho người chưa có triệu chứng. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường ở vú, bạn nên đi khám để được đánh giá chẩn đoán.
Cần lưu ý khi có:
- Khối mới xuất hiện ở vú hoặc vùng nách.
- Thay đổi bất thường về kích thước hoặc hình dạng vú.
- Da vú lõm, co kéo hoặc dày lên bất thường.
- Núm vú bị tụt vào trong mới xuất hiện.
- Núm vú tiết dịch bất thường, đặc biệt dịch có máu.
Tùy tuổi, triệu chứng và kết quả thăm khám, bác sĩ có thể chỉ định nhũ ảnh chẩn đoán, siêu âm vú hoặc phương pháp phù hợp khác.
Tầm soát dành cho người chưa có triệu chứng. Khi xuất hiện bất kỳ thay đổi bất thường nào ở vú, bạn nên đi khám để được bác sĩ đánh giá và chỉ định phương pháp chẩn đoán phù hợp.
6. Chụp nhũ ảnh có thay thế được siêu âm vú không?
Không.
Chụp nhũ ảnh và siêu âm vú có vai trò khác nhau và trong một số trường hợp có thể bổ sung cho nhau.
- Nhũ ảnh: có vai trò quan trọng trong tầm soát ung thư vú ở những nhóm phụ nữ phù hợp.
- Siêu âm vú: có thể được sử dụng để đánh giá thêm vùng bất thường hoặc hỗ trợ phân biệt một số tổn thương dạng nang và đặc.
Ở phụ nữ có mô vú dày, khả năng phát hiện một số tổn thương trên nhũ ảnh có thể bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, không phải tất cả phụ nữ có mô vú dày đều cần siêu âm hoặc MRI bổ sung. Quyết định này cần dựa trên mật độ mô vú, nguy cơ cá nhân, tuổi và kết quả thăm khám.
7. Tầm soát ung thư vú cần được cá thể hóa
Câu hỏi “Bao nhiêu tuổi nên chụp nhũ ảnh?” rất quan trọng, nhưng chưa đủ để xây dựng một kế hoạch tầm soát phù hợp.
Bác sĩ cần xem xét tổng thể:
Tuổi + nguy cơ cá nhân + tiền sử gia đình + tiền sử bệnh lý + yếu tố di truyền + đặc điểm tuyến vú + tình trạng sức khỏe.
Đối với phụ nữ nguy cơ trung bình, nhiều khuyến cáo hiện nay bắt đầu tầm soát bằng chụp nhũ ảnh từ khoảng tuổi 40, nhưng thời điểm và tần suất cụ thể có thể khác nhau.
Đối với phụ nữ nguy cơ cao, việc đánh giá nguy cơ nên được thực hiện sớm để xác định thời điểm tầm soát và có cần kết hợp MRI vú hay không.
Chủ động thăm khám và tầm soát đúng thời điểm là một trong những bước quan trọng giúp phát hiện sớm các bất thường ở tuyến vú.
Kết luận
Tuổi tác quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định khi nào phụ nữ nên chụp nhũ ảnh. Tầm soát hiệu quả cần dựa trên đúng đối tượng, đúng thời điểm và phương pháp phù hợp với nguy cơ của từng người.
Nếu bạn đang ở độ tuổi tầm soát, có tiền sử gia đình mắc ung thư vú hoặc nhận thấy bất kỳ thay đổi bất thường nào ở vú, hãy chủ động thăm khám để được bác sĩ tư vấn kế hoạch kiểm tra phù hợp.
