Ngưng thuốc tuyến giáp đột ngột: Cơ thể bị ảnh hưởng thế nào?

Ngừng thuốc tuyến giáp đột ngột có thể khiến bệnh không còn được kiểm soát, nhưng mức độ ảnh hưởng không giống nhau ở từng người. Điều này phụ thuộc vào loại thuốc đang sử dụng, nguyên nhân gây bệnh, thời gian điều trị và khả năng hoạt động của tuyến giáp.

Với người suy giáp, thuốc hormone tuyến giáp như levothyroxine được sử dụng để bổ sung lượng hormone cơ thể không sản xuất đủ. Trong khi đó, người cường giáp có thể được điều trị bằng thuốc kháng giáp nhằm hạn chế quá trình tạo hormone tuyến giáp.

Không phải ai dùng thuốc tuyến giáp cũng phải điều trị suốt đời. Một số trường hợp có thể giảm liều hoặc ngừng thuốc khi bệnh đã ổn định, nhưng quyết định này cần dựa trên nguyên nhân bệnh, xét nghiệm chức năng tuyến giáp và đánh giá của bác sĩ.

Có nên tự ngừng thuốc tuyến giáp không?

Không nên tự ý ngừng, giảm liều hoặc thay đổi thuốc tuyến giáp chỉ vì cảm thấy các triệu chứng đã thuyên giảm.

Ở người suy giáp, levothyroxine thay thế lượng hormone mà tuyến giáp đang thiếu. Nếu tuyến giáp vẫn không thể sản xuất đủ hormone, việc dừng thuốc có thể khiến tình trạng suy giáp xuất hiện trở lại.

Levothyroxine giúp thay thế hormone tuyến giáp thiếu hụt, nhưng nếu ngừng thuốc khi chưa đủ điều kiện, suy giáp có thể tái phát

Ngược lại, ở người cường giáp, thuốc kháng giáp giúp kiểm soát tình trạng sản xuất hormone quá mức. Ngừng thuốc trước thời điểm phù hợp có thể làm cường giáp tái phát.

Điểm quan trọng là triệu chứng cải thiện không đồng nghĩa bệnh đã khỏi hoàn toàn. Việc có tiếp tục điều trị hay không cần được xác định bằng cả biểu hiện lâm sàng và kết quả xét nghiệm.

Ngừng thuốc tuyến giáp đột ngột có thể gây ra điều gì?

Ảnh hưởng sau khi ngừng thuốc phụ thuộc trước hết vào loại thuốc mà người bệnh đang sử dụng.

Ngừng hormone tuyến giáp ở người suy giáp

Levothyroxine có tác dụng thay thế hormone tuyến giáp bị thiếu. Khi ngừng thuốc, lượng hormone được bổ sung từ bên ngoài sẽ giảm dần. Nếu tuyến giáp không đủ khả năng tự sản xuất hormone, tình trạng suy giáp có thể trở lại.

Người bệnh có thể xuất hiện:

• Mệt mỏi, thiếu năng lượng.
• Buồn ngủ, uể oải.
• Khó tập trung.
• Cảm giác lạnh hơn bình thường.
• Táo bón.
• Da khô, tóc dễ gãy rụng.
• Tăng cân.
• Nhịp tim chậm.
• Rối loạn kinh nguyệt.
• Giảm ham muốn tình dục.

Không phải ai ngừng thuốc cũng xuất hiện đầy đủ những biểu hiện này. Một số người có thể chưa nhận thấy triệu chứng rõ ràng trong thời gian đầu.

Nếu suy giáp kéo dài không được điều trị, tình trạng thiếu hormone có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa và sức khỏe tim mạch. Trong những trường hợp rất nặng, suy giáp có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng, dù đây không phải hậu quả thường gặp chỉ sau một vài lần quên thuốc.

Ngừng thuốc kháng giáp ở người cường giáp

Thuốc kháng giáp được sử dụng để làm giảm quá trình sản xuất hormone tuyến giáp. Nếu ngừng thuốc khi bệnh chưa đạt lui bệnh, cường giáp có thể tái xuất hiện.

Các dấu hiệu người bệnh có thể nhận thấy gồm:

• Tim đập nhanh, hồi hộp.
• Run tay.
• Bồn chồn, lo lắng.
• Khó ngủ.
• Ra nhiều mồ hôi.
• Sụt cân không chủ ý.
• Không chịu được nóng.
• Đi ngoài nhiều lần.
• Mệt mỏi, yếu cơ.

Cường giáp không được kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim và ảnh hưởng đến sức khỏe xương. Trong trường hợp cường giáp nặng, đặc biệt khi có yếu tố thúc đẩy, người bệnh có nguy cơ gặp cơn bão giáp – một biến chứng hiếm nhưng cấp cứu.

Xem thêm: Basedow tái phát sau khi ngừng thuốc: 8 yếu tố làm tăng nguy cơ và cách phòng ngừa

Ngừng thuốc tuyến giáp bao lâu thì bệnh tái phát?

Không có một mốc thời gian cố định cho tất cả người bệnh.

Với người suy giáp, khả năng xuất hiện lại tình trạng thiếu hormone phụ thuộc vào mức độ hoạt động còn lại của tuyến giáp và nguyên nhân gây bệnh. Có người nhận thấy triệu chứng sau một thời gian, trong khi người khác có thể chưa có biểu hiện rõ ràng ngay.

Ở người cường giáp, thời điểm tái phát cũng khác nhau tùy nguyên nhân, đáp ứng điều trị và khả năng đạt lui bệnh.

Vì vậy, việc “ngừng thuốc vài ngày mà vẫn thấy khỏe” không phải bằng chứng cho thấy có thể ngừng điều trị lâu dài.

Có phải dùng thuốc tuyến giáp suốt đời không?

Không phải tất cả người bệnh đều phải dùng thuốc tuyến giáp suốt đời.

Khi nào có thể ngừng thuốc?

Một số trường hợp suy giáp có khả năng hồi phục. Chẳng hạn, suy giáp liên quan đến một số thể viêm tuyến giáp có thể cải thiện khi tình trạng viêm ổn định và chức năng tuyến giáp trở lại.

Trong những tình huống này, bác sĩ có thể theo dõi và đánh giá lại chức năng tuyến giáp để xác định người bệnh còn cần bổ sung hormone hay không.

Ở một số trường hợp suy giáp dưới lâm sàng, quyết định tiếp tục hoặc ngừng điều trị cũng được cân nhắc dựa trên TSH, triệu chứng, nguyên nhân bệnh, tuổi và các yếu tố nguy cơ.

Khi nào thường phải điều trị lâu dài?

Những người bị mất chức năng tuyến giáp vĩnh viễn thường cần bổ sung hormone lâu dài.

Ví dụ, sau phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến giáp, cơ thể không còn đủ mô tuyến giáp để tự sản xuất hormone nên người bệnh thường cần sử dụng hormone tuyến giáp thay thế.

Một số trường hợp suy giáp do bệnh tuyến giáp mạn tính cũng có thể phải điều trị kéo dài.

Do đó, thời gian dùng thuốc không thể xác định chỉ dựa vào việc người bệnh đã uống thuốc bao lâu mà phải dựa vào nguyên nhân và chức năng tuyến giáp.

Nếu lỡ ngừng thuốc tuyến giáp vài ngày thì phải làm sao?

Quên thuốc trong một vài ngày không đồng nghĩa chắc chắn sẽ xảy ra biến chứng nghiêm trọng ngay lập tức. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự xử trí bằng cách uống gấp đôi liều để bù nếu chưa có hướng dẫn.

Với levothyroxine, cách xử trí khi quên liều phụ thuộc vào thời điểm nhớ ra và hướng dẫn của loại thuốc đang sử dụng. Người bệnh nên dùng thuốc theo đúng hướng dẫn kê đơn thay vì tự thay đổi lịch uống.

Với thuốc kháng giáp, cách xử trí cũng phụ thuộc vào hoạt chất, liều lượng và số lần dùng trong ngày.

Nếu đã ngừng thuốc nhiều ngày, quên nhiều liều liên tiếp hoặc không chắc chắn nên dùng liều tiếp theo như thế nào, nên liên hệ với bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn cụ thể.

Ngừng hormone tuyến giáp có cần giảm liều từ từ?

Không phải trường hợp nào dùng levothyroxine cũng cần giảm liều từ từ trước khi ngừng.

Levothyroxine có thời gian lưu lại trong cơ thể tương đối dài. Tuy nhiên, việc có cần điều chỉnh liều trước khi ngừng hay không phụ thuộc vào nguyên nhân suy giáp, mức độ phụ thuộc vào hormone thay thế và kế hoạch theo dõi của bác sĩ.

Vì vậy, người bệnh không nên tự áp dụng lịch giảm liều của người khác.

Sau khi thay đổi điều trị, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra lại TSH và hormone tuyến giáp vào thời điểm thích hợp để đánh giá đáp ứng của cơ thể.

TSH và hormone tuyến giáp có thể được kiểm tra lại để theo dõi đáp ứng của cơ thể

Khi đang dùng thuốc tuyến giáp cần lưu ý gì?

Việc dùng thuốc đều đặn và đúng cách giúp duy trì chức năng tuyến giáp ổn định hơn. Người bệnh nên:

• Uống thuốc đúng liều và thời điểm được hướng dẫn.
• Tái khám theo lịch.
• Kiểm tra chức năng tuyến giáp khi bác sĩ chỉ định.
• Thông báo tất cả thuốc, vitamin và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.
• Không tự tăng hoặc giảm liều khi chưa được hướng dẫn.

Người dùng thuốc kháng giáp cần chú ý dấu hiệu bất thường

Một số thuốc kháng giáp có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng nhưng hiếm gặp.

Nếu đang điều trị và xuất hiện sốt, đau họng hoặc loét miệng, người bệnh nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá sớm vì đây có thể là dấu hiệu liên quan đến giảm bạch cầu hạt do thuốc.

Người dùng hormone tuyến giáp cần chú ý cách uống thuốc

Thức ăn, một số thuốc và thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu levothyroxine. Vì vậy, người bệnh nên duy trì cách dùng thuốc ổn định theo hướng dẫn và thông báo cho bác sĩ nếu đang sử dụng thêm các sản phẩm khác.

Những trường hợp không nên tự ý ngừng thuốc

Đặc biệt thận trọng khi thay đổi thuốc nếu thuộc một trong các trường hợp:

• Đã cắt toàn bộ tuyến giáp.
• Tuyến giáp mất chức năng lâu dài.
• Đang điều trị cường giáp nhưng bệnh chưa ổn định.
• Có tiền sử cường giáp tái phát.
• Đang mang thai hoặc dự định mang thai.
• Xuất hiện triệu chứng bất thường sau khi thay đổi thuốc.

Phụ nữ mang thai hoặc chuẩn bị mang thai càng không nên tự điều chỉnh thuốc tuyến giáp. Nhu cầu hormone có thể thay đổi trong thai kỳ và việc kiểm soát chức năng tuyến giáp cần được theo dõi phù hợp.

Khi nào cần đi khám sớm?

Sau khi tự ngừng hoặc thay đổi thuốc, người bệnh nên được đánh giá y tế nếu triệu chứng bất thường xuất hiện hoặc tăng dần.

Cần đặc biệt lưu ý khi có:

• Đau ngực hoặc khó thở.
• Tim đập rất nhanh, hồi hộp nhiều hoặc rối loạn nhịp.

Nếu tim đập nhanh kèm hồi hộp nhiều hoặc rối loạn nhịp, người bệnh nên thăm khám sớm

• Choáng váng, ngất.
• Mệt lả, lơ mơ hoặc thay đổi ý thức.
• Run nhiều, kích động bất thường.
• Sốt cao kèm biểu hiện cường giáp rõ.
• Sốt, đau họng hoặc loét miệng trong thời gian dùng thuốc kháng giáp.

Những dấu hiệu này không chỉ liên quan đến tuyến giáp nên cần được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân và hướng xử trí.

Kết luận

Ngừng thuốc tuyến giáp đột ngột có thể khiến tình trạng suy giáp hoặc cường giáp mất kiểm soát ở một số người, nhưng mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào từng trường hợp.

Người suy giáp có thể cần sử dụng thuốc hormone tuyến giáp lâu dài nếu tuyến giáp không còn khả năng sản xuất đủ hormone. Ngược lại, một số trường hợp suy giáp tạm thời có thể hồi phục và được cân nhắc ngừng thuốc sau khi đánh giá lại.

Với người cường giáp, thuốc kháng giáp có thể được sử dụng trong một giai đoạn nhất định. Việc ngừng điều trị cần dựa trên tình trạng bệnh, đáp ứng điều trị và nguy cơ tái phát.

Vì vậy, không nên tự ngừng, giảm liều hoặc thay đổi thuốc chỉ vì cảm thấy cơ thể đã ổn định. Khi muốn dừng thuốc, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá nguyên nhân bệnh, chức năng tuyến giáp và lựa chọn thời điểm phù hợp.