Suy giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động kém, không sản xuất đủ hormone tuyến giáp cần thiết cho các quá trình chuyển hóa của cơ thể. Khi nồng độ hormone tuyến giáp suy giảm, các hoạt động sống diễn ra chậm lại, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan như tim mạch, thần kinh, tiêu hóa, sinh sản và sức khỏe toàn thân.
Tình trạng rối loạn chức năng tuyến giáp có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp hơn ở phụ nữ trung niên và người cao tuổi. Bệnh tiến triển âm thầm, triệu chứng ban đầu không rõ ràng nên nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi tình trạng đã kéo dài trong thời gian dài.
Xem thêm: Sự nguy hiểm của bệnh suy giáp
Tuyến giáp suy yếu và thiếu hụt hormone dẫn đến tình trạng suy giáp
Khi bị suy giáp, cơ thể sẽ gặp những vấn đề gì?
Hormone tuyến giáp đóng vai trò điều hòa nhịp tim, thân nhiệt, mức tiêu hao năng lượng và hoạt động của nhiều cơ quan. Khi tuyến giáp hoạt động kém, tình trạng thiếu hụt hormone kéo dài có thể gây rối loạn toàn thân với các biểu hiện xuất hiện từ từ, tăng dần theo thời gian.
Biểu hiện toàn thân, chuyển hóa:
- Cảm giác uể oải, thiếu năng lượng kéo dài
- Cơ thể nhạy cảm với thời tiết lạnh
- Cân nặng tăng lên không rõ nguyên nhân
Biểu hiện tiêu hóa
- Táo bón
- Rối loạn tiêu hóa
Biểu hiện da, tóc:
- Da khô, sần sùi
- Tóc khô xơ, dễ gãy rụng
Biểu hiện tim mạch, cơ xương:
- Nhịp tim chậm
- Đau mỏi cơ, yếu cơ
- Cứng khớp
Biểu hiện thần kinh, tâm lý:
- Giảm trí nhớ, khó tập trung
- Dễ buồn bã, trầm cảm
Biểu hiện khác:
- Phù nhẹ vùng mặt, đặc biệt quanh mắt
- Giọng nói trầm, khàn
- Suy giảm ham muốn kèm rối loạn kinh nguyệt
Việc nhận diện sớm các dấu hiệu trên giúp người bệnh chủ động thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng lâu dài.
Suy giáp do đâu? Những nguyên nhân thường gặp
Thiếu hormone tuyến giáp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến gồm:
- Bệnh lý tự miễn tuyến giáp, điển hình là viêm tuyến giáp Hashimoto
- Can thiệp phẫu thuật loại bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp
- Xạ trị vùng đầu – cổ
- Viêm tuyến giáp sau nhiễm trùng hoặc sau sinh
- Tác dụng phụ của một số thuốc (như lithium, amiodarone…)
- Giảm tiết hormone tuyến giáp bẩm sinh
- Rối loạn hoạt động tuyến yên hoặc vùng dưới đồi
- Mất cân đối i-ốt trong khẩu phần ăn hằng ngày
Việc xác định đúng nguyên nhân giúp bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị và kế hoạch theo dõi phù hợp cho từng người bệnh.
Thay đổi triệu chứng bệnh theo độ tuổi
Suy giáp ở trẻ sơ sinh
Suy giáp bẩm sinh thường do tuyến giáp không phát triển hoặc không hoạt động ngay từ khi sinh. Các triệu chứng có thể gặp ở trẻ nhỏ:
- Bú kém, ăn ít
- Chậm tăng cân, chậm phát triển
- Vàng da kéo dài
- Táo bón
- Trương lực cơ yếu, ít vận động
- Da khô, bong tróc
- Lưỡi to
- Thoát vị rốn
Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, tình trạng thiếu hụt hormone bẩm sinh có thể gây chậm phát triển trí tuệ và thể chất không hồi phục. Vì vậy, tầm soát bệnh sơ sinh đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chăm sóc sức khỏe trẻ em.
Biểu hiện suy giáp gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên
Ở lứa tuổi này, hormone tuyến giáp ảnh hưởng rõ rệt đến quá trình tăng trưởng và phát triển, với các biểu hiện như:
- Chiều cao tăng chậm
- Dậy thì muộn
- Mọc răng vĩnh viễn muộn
- Khả năng tập trung và tiếp thu bị ảnh hưởng
Phát hiện sớm và điều trị đúng giúp trẻ phát triển gần như bình thường so với bạn bè cùng trang lứa.
Suy giáp không điều trị có nguy hiểm không?
Nếu không được kiểm soát phù hợp, tình trạng bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng, bao gồm:
- Bướu cổ (trong một số thể bệnh)
- Làm tăng nguy cơ rối loạn và suy giảm chức năng tim
- Tổn thương các dây thần kinh ngoại biên
- Giảm khả năng sinh sản
- Biến chứng thai kỳ cần lưu ý ở phụ nữ mang thai
Suy giáp ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ bầu và thai nhi.
- Hôn mê phù niêm: biến chứng hiếm gặp nhưng có thể đe dọa tính mạng
Khi nào cần điều trị suy giáp?
Điều trị tình trạng thiếu hụt hormone tuyến giáp được chỉ định khi có chẩn đoán xác định, dựa trên:
- Chỉ số hormone tuyến giáp TSH và FT4
- Đánh giá triệu chứng lâm sàng
- Sức khỏe tổng thể và các yếu tố bệnh lý liên quan
Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc hormone tuyến giáp khi chưa có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.
Điều trị đúng thời điểm giúp:
- Điều chỉnh nồng độ hormone tuyến giáp phù hợp
- Bảo vệ sức khỏe tim mạch và hệ thần kinh
- Cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống
Phương pháp kiểm soát suy giáp hiện nay
Suy chức năng tuyến giáp thường là bệnh mạn tính và cần điều trị lâu dài. Phương pháp điều trị chính là bổ sung hormone tuyến giáp thay thế, phổ biến nhất là levothyroxine – hormone tổng hợp tương tự T4 tự nhiên của cơ thể.
Mục tiêu điều trị là đưa chỉ số TSH và FT4 về ngưỡng phù hợp cho từng người bệnh, dựa trên độ tuổi, bệnh lý đi kèm và đáp ứng điều trị.
Điều chỉnh nồng độ TSH, FT4 theo đáp ứng điều trị
Dùng thuốc đúng liều là yếu tố then chốt trong điều trị bệnh:
Liều hormone tuyến giáp cần được cá nhân hóa cho từng người bệnh. Việc sử dụng thuốc không đúng liều có thể gây ra các vấn đề sức khỏe:
- Dùng quá liều: hồi hộp, tim đập nhanh, run tay, mất ngủ, sụt cân không chủ ý
- Dùng liều chưa đủ: các triệu chứng chức năng tuyến giáp suy giảm kéo dài hoặc tái phát
Do đó, người bệnh cần tái khám định kỳ và điều chỉnh liều thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
Lưu ý giúp kiểm soát suy giáp hiệu quả lâu dài
- Dùng thuốc đúng chỉ định, không tự ý ngưng
- Tuân thủ lịch tái khám và xét nghiệm định kỳ
- Theo dõi tình trạng sức khỏe và trao đổi với bác sĩ
- Duy trì chế độ ăn cân đối, đảm bảo đủ i-ốt
- Vận động thể chất phù hợp, kết hợp nghỉ ngơi đầy đủ
- Hạn chế căng thẳng kéo dài
Chế độ ăn uống và lối sống chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế điều trị hormone tuyến giáp.
Khi có các biểu hiện nghi ngờ thiếu hụt hormone tuyến giáp hoặc thuộc nhóm nguy cơ, người bệnh nên sớm thăm khám chuyên khoa để được tư vấn, thực hiện xét nghiệm cần thiết và theo dõi phù hợp. Việc chẩn đoán chính xác và điều trị đúng thời điểm giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và hạn chế biến chứng lâu dài.
