Cường giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức, làm tăng chuyển hóa và gây ra nhiều triệu chứng như sụt cân nhanh, hồi hộp, tim đập nhanh, run tay, mất ngủ. Hiện nay, chưa có chế độ ăn nào có thể điều trị triệt để bệnh lý này, tuy nhiên dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ quá trình điều trị.
Xem thêm: Cường giáp là gì? Có thể điều trị dứt điểm không?
Người bị cường giáp nên ăn uống thế nào?
Ưu tiên nhóm thực phẩm giàu chất chống oxy hóa
Ở người mắc rối loạn tăng hoạt động tuyến giáp, đặc biệt là bệnh Basedow, thường ghi nhận tình trạng stress oxy hóa là sự gia tăng các gốc tự do gây tổn thương tế bào. Việc bổ sung chất chống oxy hóa giúp bảo vệ mô tuyến giáp và hỗ trợ hệ miễn dịch.
Người bệnh nên ưu tiên rau củ quả đa dạng màu sắc như:
- Rau lá xanh đậm: cải bó xôi, bông cải xanh, rau ngót
- Trái cây tươi: cam, dưa hấu, đu đủ, bơ, các loại quả mọng
- Gia vị tự nhiên: nghệ (sử dụng với lượng vừa phải)
Kiểm soát i-ốt trong chế độ ăn uống
I-ốt đóng vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp. Khi tuyến giáp đang hoạt động mạnh, việc bổ sung quá nhiều i-ốt có thể khiến các biểu hiện của cường giáp trở nên nặng hơn.
Cân đối lượng i-ốt nạp vào hằng ngày nhằm hỗ trợ ổn định chức năng tuyến giáp.
Người bệnh nên hạn chế các thực phẩm giàu i-ốt như:
- Hải sản
- Rong biển, tảo biển
- Rau câu
- Muối i-ốt
Với những trường hợp đang điều trị bằng iod phóng xạ, lượng i-ốt thường được khuyến nghị dưới 50 µg/ngày. Các đối tượng khác nên duy trì i-ốt ở mức vừa đủ, tránh kiêng tuyệt đối kéo dài gây thiếu hụt.
Lợi ích của việc chia nhỏ bữa ăn trong ngày
Khi tuyến giáp hoạt động quá mức, tốc độ chuyển hóa của cơ thể tăng cao, khiến người bệnh dễ sụt cân và mệt mỏi. Do đó, nên chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ trong ngày, kết hợp bữa chính và bữa phụ để:
- Duy trì năng lượng ổn định
- Hạn chế hồi hộp, tim đập nhanh sau ăn
- Giảm nguy cơ suy nhược cơ thể
Vi chất cần thiết cho hoạt động của tuyến giáp
Selen
Selen có tác dụng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào tuyến giáp. Một số nghiên cứu cho thấy bổ sung selen có thể mang lại lợi ích ở người mắc Basedow mức độ nhẹ.
Nguồn selen: cá ngừ, cá hồi, trứng, thịt bò, yến mạch, các loại hạt.
Kẽm
Kẽm đóng vai trò hỗ trợ miễn dịch và tham gia vào quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp.
Nguồn kẽm: thịt bò, hàu, sữa chua, hạt bí, hạt điều.
Canxi và vitamin D
Tình trạng tăng hoạt động tuyến giáp kéo dài làm tăng nguy cơ loãng xương. Vitamin D còn được ghi nhận có liên quan đến các bệnh lý tuyến giáp tự miễn.
Người bệnh nên bổ sung canxi từ sữa ít béo, cải xanh; vitamin D từ cá béo và các sản phẩm ngũ cốc tăng cường.
Cường giáp nên hạn chế ăn gì để kiểm soát bệnh?
Hạn chế chất kích thích
Caffeine, rượu bia và thực phẩm cay nóng có thể làm nặng thêm các triệu chứng như hồi hộp, lo âu, mất ngủ ở người bị rối loạn chức năng tuyến giáp dạng cường. Do đó, nên hạn chế cà phê, trà đặc, nước tăng lực, socola và rượu bia trong sinh hoạt hằng ngày.
Hạn chế đồ cay nóng và thức uống kích thích khi mắc cường giáp.
Lợi ích của việc tăng cường nước và chất xơ trong chế độ ăn
Người có tuyến giáp hoạt động nhanh thường ra mồ hôi nhiều và dễ gặp rối loạn tiêu hóa. Việc uống khoảng 1,5–2 lít nước mỗi ngày, kết hợp tăng cường chất xơ từ rau xanh và trái cây tươi sẽ giúp hỗ trợ tiêu hóa và giảm cảm giác mệt mỏi.
Cá nhân hóa chế độ ăn theo từng giai đoạn điều trị
Chế độ ăn cần điều chỉnh theo mức độ bệnh và phương pháp điều trị:
- Giai đoạn bệnh hoạt động mạnh: tăng đạm và vi chất để hạn chế suy nhược
- Sau iod phóng xạ hoặc phẫu thuật: chú ý nguy cơ suy giáp, tăng cân → kiểm soát năng lượng và tinh bột hấp thu nhanh
Các nhóm thực phẩm không nên hạn chế khi bị cường giáp
- Thực phẩm giàu i-ốt: hải sản, rong biển, muối i-ốt
- Đồ ngọt, nước ngọt có gas
- Thực phẩm nhiều dầu mỡ, chất béo bão hòa
- Đồ uống chứa caffeine
- Rượu, bia
- Sữa tươi nguyên kem (nên chọn sữa ít béo hoặc tách béo.
Nguyên tắc ăn uống cần nhớ
- Chia nhỏ bữa ăn, tránh ăn quá no
- Hạn chế i-ốt cao và chất kích thích
- Tăng đạm dễ tiêu, rau xanh, tinh bột hấp thu chậm
- Uống đủ nước, ngủ đủ giấc
- Việc điều chỉnh khẩu phần ăn nên có sự hướng dẫn của bác sĩ
Gợi ý thực đơn 7 ngày cho người cường giáp
Chế độ dinh dưỡng và khẩu phần ăn có thể linh hoạt điều chỉnh để phù hợp với khẩu vị và thể trạng mỗi người.
| Thực đơn ngày 1 | Sáng: Cháo thịt bằm + rau cải xanh Trưa: Cơm – cá kho tộ – canh mướp nấu mồng tơi Xế: Chuối chín Tối: Đậu hũ sốt cà chua – rau luộc thập cẩm |
| Thực đơn ngày 2 | Sáng: Bánh mì mềm + trứng luộc Trưa: Cơm – thịt gà kho gừng nhạt – canh bí đỏ Xế: Sữa tươi không đường Tối: Cá hấp gừng – bầu luộc |
| Thực đơn ngày 3 | Sáng: Phở gà (ít béo, không ớt) Trưa: Cơm – thịt nạc kho trứng – canh rau ngót Xế: Táo hoặc lê Tối: Cháo cá lóc – rau cải thìa luộc |
| Thực đơn ngày 4 | Sáng: Cháo yến mạch + thịt băm Trưa: Cơm – đậu hũ kho nấm – canh cải xanh Xế: Sữa đậu nành nhạt Tối: Thịt heo nạc hấp – cà rốt, đậu que luộc |
| Thực đơn ngày 5 | Sáng: Bún gà (hạn chế gia vị cay) Trưa: Cơm – cá basa kho – canh bầu nấu tôm Xế: Đu đủ chín Tối: Trứng hấp – rau muống luộc |
| Thực đơn ngày 6 | Sáng: Bánh cuốn thịt nạc Trưa: Cơm – thịt bò xào rau cải (ít dầu) – canh mướp Xế: Yaourt không đường Tối: Cháo đậu xanh – rau luộc |
| Thực đơn ngày 7 | Sáng: Miến gà Trưa: Cơm – cá hấp – canh rau dền Xế: Trái cây theo mùa Tối: Đậu hũ hấp – súp rau củ |
Kết luận
Chế độ ăn cho người mắc cường giáp không thể thay thế điều trị y khoa, nhưng dinh dưỡng hợp lý giúp kiểm soát triệu chứng, hạn chế biến chứng và hỗ trợ ổn định hormone tuyến giáp. Việc xây dựng khẩu phần cần được cá nhân hóa theo từng thể trạng và giai đoạn điều trị để đạt hiệu quả lâu dài.
