Ung thư tuyến giáp là một trong những bệnh lý ác tính của hệ nội tiết thường gặp. So với nhiều loại ung thư khác, bệnh có tiên lượng tương đối thuận lợi nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm và điều trị theo đúng chỉ định. Tuy nhiên, điều khiến nhiều người chủ quan là ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu thường tiến triển âm thầm, ít gây triệu chứng rõ rệt và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý lành tính vùng cổ.

Thực tế lâm sàng cho thấy, không ít trường hợp được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ hoặc siêu âm tuyến giáp vì một lý do khác. Chính vì vậy, hiểu đúng về các dấu hiệu nghi ngờ ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu sẽ giúp người bệnh chủ động thăm khám khi cần thiết, thay vì chờ đến khi xuất hiện các triệu chứng nặng.

Đa số ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu diễn tiến âm thầm và thường được phát hiện khi người bệnh sờ thấy nhân vùng cổ hoặc qua siêu âm.

Xem thêm: K giáp có tiên lượng tốt hay không?

Ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu là gì?

Tuyến giáp là tuyến nội tiết nằm ở phía trước cổ, có hình cánh bướm, giữ vai trò sản xuất hormone giúp điều hòa chuyển hóa, tăng trưởng và nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể.

Ung thư tuyến giáp xảy ra khi các tế bào trong tuyến giáp phát triển bất thường, mất khả năng kiểm soát và hình thành khối u ác tính.

Theo mô bệnh học, bệnh được chia thành nhiều thể khác nhau, bao gồm:

Ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú (thường gặp nhất).
Ung thư biểu mô tuyến giáp thể nang.
Ung thư tuyến giáp thể tủy.
Ung thư tuyến giáp không biệt hóa.

Ở giai đoạn đầu, khối u thường còn khu trú trong tuyến giáp và chưa có di căn xa. Tuy nhiên, một số trường hợp ung thư tuyến giáp thể nhú vẫn có thể xuất hiện di căn hạch cổ ngay từ khi khối u còn nhỏ. Đây là giai đoạn mà việc điều trị thường đạt hiệu quả cao nhất.

Tuyến giáp nằm ở phía trước cổ, bao quanh phần trước khí quản và có vai trò sản xuất hormone điều hòa chuyển hóa của cơ thể.

Vì sao ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu thường khó phát hiện?

Khác với nhiều bệnh ung thư khác, phần lớn ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu:

Không gây đau.
Không làm thay đổi rõ rệt hình dạng vùng cổ.
Chưa gây chèn ép khí quản hoặc thực quản.
Chưa ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp.

Phần lớn bệnh nhân ung thư tuyến giáp biệt hóa vẫn có chức năng tuyến giáp bình thường tại thời điểm chẩn đoán. Do đó, xét nghiệm hormone tuyến giáp không có giá trị chẩn đoán hoặc loại trừ ung thư tuyến giáp. Vì vậy, các xét nghiệm nội tiết như TSH, FT4 hoặc FT3 có thể vẫn nằm trong giới hạn bình thường và không có giá trị loại trừ ung thư tuyến giáp.

Chính vì bệnh diễn tiến âm thầm nên siêu âm tuyến giáp hiện là phương pháp có giá trị cao trong phát hiện sớm các nhân tuyến giáp nghi ngờ ác tính.

Các dấu hiệu ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu cần lưu ý

1. Xuất hiện nhân hoặc khối bất thường ở phía trước cổ

Đây là dấu hiệu thường gặp nhất.

Người bệnh có thể vô tình phát hiện một khối nhỏ ở phía trước cổ khi:

Soi gương.
Trang điểm.
Cạo râu.
Tắm.
Đeo dây chuyền.

Khối này thường:

Không đau.
Phát triển âm thầm.
Có thể có kích thước nhỏ.
Không gây khó chịu rõ rệt.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng đa số nhân tuyến giáp là lành tính. Chỉ một tỷ lệ nhỏ nhân tuyến giáp được xác định là ung thư sau khi được đánh giá bằng các phương pháp chẩn đoán phù hợp.

Do đó, phát hiện có nhân tuyến giáp không đồng nghĩa với mắc ung thư, nhưng cũng không nên chủ quan bỏ qua.

2. Khối nhân có những đặc điểm nghi ngờ

Không chỉ sự xuất hiện của nhân tuyến giáp mà tính chất của nhân cũng rất quan trọng.

Qua thăm khám lâm sàng, bác sĩ có thể lưu ý hơn nếu khối nhân có các đặc điểm như:

Chắc hoặc cứng.
Bờ không đều.
Ít di động so với mô xung quanh.
Đi kèm hạch cổ bất thường.

Tuy nhiên, chỉ dựa vào việc sờ nắn không thể kết luận nhân lành tính hay ác tính. Siêu âm tuyến giáp và các phương pháp chẩn đoán khác vẫn đóng vai trò quyết định trong đánh giá nguy cơ

3. Khối vùng cổ tăng kích thước

Một số người nhận thấy nhân tuyến giáp lớn dần theo thời gian.

Điều này cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá, đặc biệt khi khối nhân phát triển nhanh hoặc xuất hiện thêm các triệu chứng khác.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phần lớn ung thư tuyến giáp thể nhú tiến triển khá chậm. Ngược lại, một khối vùng cổ tăng kích thước nhanh trong thời gian ngắn cũng có thể liên quan đến các nguyên nhân lành tính như xuất huyết trong nhân tuyến giáp, viêm tuyến giáp hoặc các bệnh lý khác.

Vì vậy, tốc độ phát triển của khối nhân không đủ để khẳng định bản chất lành hay ác tính, mà cần được đánh giá bằng thăm khám và cận lâm sàng phù hợp.

4. Nổi hạch vùng cổ

Ở một số trường hợp, hạch cổ bất thường có thể là dấu hiệu đầu tiên khiến người bệnh đi khám.

Những hạch cần được lưu ý thường có đặc điểm:

Không đau.
Cứng.
Ít di động.
Tồn tại kéo dài.
Có xu hướng tăng kích thước.

Ung thư tuyến giáp thể nhú có xu hướng di căn hạch cổ khá thường gặp, đặc biệt là hạch vùng cổ trung tâm và cổ bên, ngay cả khi khối u nguyên phát còn nhỏ và có thể đã có di căn hạch ngay từ thời điểm chẩn đoán, ngay cả khi khối u nguyên phát còn nhỏ.

Tuy nhiên, nổi hạch cổ cũng rất thường gặp trong các bệnh lý nhiễm trùng hoặc viêm vùng tai – mũi – họng. Vì vậy, hạch kéo dài nhiều tuần hoặc có đặc điểm bất thường nên được khám chuyên khoa.

5. Khàn tiếng kéo dài

Khàn tiếng có thể xuất hiện khi khối u ảnh hưởng đến dây thần kinh thanh quản quặt ngược.

Người bệnh có thể gặp:

Giọng khàn kéo dài.
Giọng yếu hơn bình thường.
Nói nhanh bị mệt.
Khó phát âm các âm cao.

Tuy nhiên, đây không phải là triệu chứng thường gặp ở giai đoạn rất sớm và cũng có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác như viêm thanh quản, trào ngược dạ dày – thực quản hoặc sử dụng giọng nói quá mức.

Nếu tình trạng khàn tiếng kéo dài trên 2–3 tuần mà không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi kèm theo khối vùng cổ, người bệnh nên đi khám.

6. Nuốt vướng hoặc cảm giác có vật mắc ở cổ

Một số người mô tả cảm giác:

Nuốt hơi vướng.
Có vật mắc ở cổ.
Khó chịu khi nuốt thức ăn đặc.

Triệu chứng này thường xuất hiện khi khối u có kích thước đủ để gây chèn ép nhẹ lên thực quản hoặc các mô lân cận.

Ở giai đoạn đầu, cảm giác này thường không rõ ràng và cũng có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác như viêm họng hoặc trào ngược dạ dày – thực quản.

7. Cảm giác căng tức vùng cổ

Một số người bệnh cảm thấy:

Căng nhẹ phía trước cổ.
Khó chịu khi mặc áo cổ cao.
Cảm giác vùng cổ đầy hơn trước.

Đây không phải là triệu chứng đặc hiệu của ung thư tuyến giáp nhưng nếu kéo dài hoặc xuất hiện cùng nhân tuyến giáp thì cần được đánh giá.

8. Khó thở hoặc cảm giác chèn ép đường thở

Khó thở thường xuất hiện khi khối u lớn, xâm lấn hoặc chèn ép khí quản. Đây không phải là triệu chứng điển hình của ung thư tuyến giáp giai đoạn sớm.

Triệu chứng này thường chỉ xuất hiện khi:

Khối u có kích thước lớn.
Khối u chèn ép khí quản.
Bệnh tiến triển tại chỗ.

Nếu xuất hiện khó thở, đặc biệt khi nằm hoặc khi gắng sức, người bệnh cần được thăm khám sớm để xác định nguyên nhân.

Những biểu hiện nào không phải là dấu hiệu điển hình của ung thư tuyến giáp?

Nhiều người lo lắng khi xuất hiện các triệu chứng như:

Mệt mỏi.
Tim đập nhanh.
Run tay.
Sụt cân.
Đổ nhiều mồ hôi.
Rụng tóc.

Thực tế, đây không phải là những biểu hiện điển hình của ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu.

Các triệu chứng trên thường liên quan nhiều hơn đến tình trạng cường giáp, suy giáp hoặc nhiều bệnh lý toàn thân khác.

Do đó, việc có hoặc không có các triệu chứng này không thể dùng để chẩn đoán hay loại trừ ung thư tuyến giáp.

Khi nào cần đi khám ngay?

Không nên chờ đến khi xuất hiện đau nhiều, khó thở hoặc sụt cân mới đi khám.

Bạn nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa khi:

Sờ thấy nhân hoặc khối bất thường ở vùng cổ.
Nhân tuyến giáp tăng kích thước theo thời gian.
Nổi hạch cổ kéo dài.
Khàn tiếng không rõ nguyên nhân kéo dài trên 2–3 tuần.
Nuốt vướng kéo dài.
Có tiền sử gia đình mắc ung thư tuyến giáp, đặc biệt là ung thư tuyến giáp thể tủy.
Được phát hiện nhân tuyến giáp trên siêu âm.

Khám sớm giúp xác định nguyên nhân, tránh bỏ sót các trường hợp cần điều trị và hạn chế các can thiệp không cần thiết đối với nhân lành tính.

Khi phát hiện nhân vùng cổ, nổi hạch kéo dài hoặc khàn tiếng không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa để được đánh giá.

Chẩn đoán ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu như thế nào?

Để xác định bản chất của nhân tuyến giáp, bác sĩ thường kết hợp nhiều phương pháp.

Khám lâm sàng

Bác sĩ đánh giá:

Kích thước tuyến giáp.
Đặc điểm khối nhân.
Hạch cổ.
Các dấu hiệu chèn ép.

Siêu âm tuyến giáp

Đây là phương pháp đầu tay trong đánh giá nhân tuyến giáp.

Ngoài việc xác định kích thước, siêu âm còn giúp phát hiện các đặc điểm gợi ý nguy cơ ác tính như:

Nhân giảm âm.
Bờ không đều.
Hình dạng “cao hơn rộng”.
Vi vôi hóa (punctate echogenic foci)
Dấu hiệu xâm lấn ngoài tuyến.
Hạch cổ nghi ngờ di căn.

Các đặc điểm này sẽ được bác sĩ tổng hợp theo các hệ thống phân tầng nguy cơ như ACR TI-RADS hoặc EU-TIRADS để quyết định hướng theo dõi hoặc chỉ định chọc hút tế bào.

Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA)

Đối với một số nhân nhỏ nhưng có đặc điểm nghi ngờ cao trên siêu âm hoặc có hạch nghi ngờ đi kèm, bác sĩ vẫn có thể chỉ định sinh thiết tuyến giáp dù kích thước chưa lớn.

Tuy nhiên, không phải mọi nhân tuyến giáp đều cần chọc hút tế bào. Chỉ định FNA được cân nhắc dựa trên kích thước nhân kết hợp với các đặc điểm nghi ngờ trên siêu âm theo các khuyến cáo chuyên ngành.

Kết quả tế bào học thường được phân loại theo hệ thống Bethesda để hỗ trợ lựa chọn hướng xử trí.

Các xét nghiệm khác

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

Xét nghiệm TSH và hormone tuyến giáp.
Định lượng calcitonin khi nghi ngờ ung thư tuyến giáp thể tủy.
Chụp CT hoặc MRI nếu cần đánh giá mức độ xâm lấn.
Giải phẫu bệnh sau phẫu thuật để xác định chẩn đoán cuối cùng.

Có nên tầm soát ung thư tuyến giáp định kỳ?

Hiện nay, chưa có khuyến cáo tầm soát ung thư tuyến giáp đại trà cho toàn bộ dân số không có triệu chứng và không có yếu tố nguy cơ.

Nhóm nguy cơ cao bao gồm:

Tiền sử xạ trị vùng đầu cổ khi còn nhỏ.
Tiền sử gia đình mắc ung thư tuyến giáp thể tủy hoặc hội chứng MEN2.
Người có đột biến RET đã được xác định.
Người đã phát hiện nhân tuyến giáp cần theo dõi định kỳ theo chỉ định bác sĩ.
Việc tái khám đúng lịch và siêu âm định kỳ giúp phát hiện những thay đổi bất thường của nhân tuyến giáp để có hướng xử trí phù hợp.

Làm thế nào để phát hiện bệnh sớm?

Mặc dù chưa có biện pháp phòng ngừa tuyệt đối, mỗi người có thể chủ động bảo vệ sức khỏe bằng cách:

Không bỏ qua các khối bất thường xuất hiện ở vùng cổ.
Khám chuyên khoa khi có khàn tiếng, nổi hạch hoặc nuốt vướng kéo dài.
Tuân thủ lịch tái khám nếu đã được phát hiện nhân tuyến giáp.
Hạn chế tiếp xúc không cần thiết với bức xạ ion hóa vùng đầu – cổ.
Duy trì lối sống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ theo tư vấn của bác sĩ.

Phát hiện và đánh giá sớm các bất thường tuyến giáp giúp bác sĩ lựa chọn phương án theo dõi hoặc điều trị phù hợp cho từng người bệnh.

Kết luận

Ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu thường không gây triệu chứng điển hình. Dấu hiệu phổ biến nhất là xuất hiện một nhân hoặc khối bất thường ở vùng cổ. Ngoài ra, một số người bệnh có thể gặp nổi hạch cổ, khàn tiếng kéo dài hoặc cảm giác nuốt vướng. Tuy nhiên, các biểu hiện này cũng có thể gặp trong nhiều bệnh lý lành tính khác.

Việc phát hiện nhân tuyến giáp không đồng nghĩa với mắc ung thư và cũng không thể xác định bản chất chỉ bằng thăm khám hoặc xét nghiệm hormone tuyến giáp. Người bệnh cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa, kết hợp siêu âm và các phương pháp chẩn đoán phù hợp để đưa ra hướng theo dõi hoặc điều trị. Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng lâu dài.

Dành cho bệnh nhân, Tuyến giáp

Các dấu hiệu ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu: Đừng bỏ qua những bất thường nhỏ ở vùng cổ